TUFUAB VIII. Teknik Sempozyumu 21-23 Mayıs 2015 / Konya MOBİL HARİTALAMA YÖNTEMİ İLE PANORAMA İSTANBUL PROJESİ S.KOÇ a, , İ.TAŞDEMİR b, , O.DİNÇ a a GEOMOBİS, Tünel Cad. Yalıyolu Sok. İsmail Ergin İş Merkezi No:52 A Blok Kat:3 D:12 Bostancı / İSTANBUL (sametk , okand)@geomobis.com b İTÜ, İnşaat Fakültesi, 34469 Maslak İstanbul, Türkiye - ibrahimtasdemir@gmail.com ANAHTAR KELİMELER: Mobil Haritalama ,LIDAR, Lazer Nokta Bulutu , Veri İşleme , Panorama, Sayısallaştırma ÖZET: Lazer teknolojisi 45 yılı aşkın süredir araştırmaları devam eden ve son 25 yıldır da yoğun olarak kullanılmaya başlayan mekan sal veri elde etme teknolojisidir. Lazer tarayıcılar farklı platformlara monte edilebilirler (hava –yersel – mobil) ve kullanım amacına göre obje yüzeyleri taranarak 3 boyutlu yüzey modelleri oluşturulabilir. Bu makale de mobil platforma monte edilen lazer tara ma türü olan ve mobil haritalama olarak bilinen , ülkemizde de son yıllarda kullanımı artan mobil lazer tarama teknolojisinin ürünlerinden olan lazer nokta verisinin proses edilmesi ve bu nokta bulutu üzerinden envanter çıkarımı, sayısallaştırma yapılmasına yönelik İstanbul Büyükşehir Belediyesi için tamamlanmış İSTKA destekli Panorama İstanbul projemiz konu alınmıştır. Panorama İstanbul projesi kapsamında İBB ye ait 4000 km‟ lik ana arterlerin 360 derece lazerli panoramaların çekilmiş ve bu çekim sonu cunda elde edilen veri üzerinden yol , refüj , kaldırım ve sokak mobilyalarının envanterleri çıkarılmıştır.Aynı zamanda bu makale de mobil araçtan elde edilen bu verilerin proses ve envanter çıkarım işlemleri sonrasında ortaya çıkan ürünlerin belediyeciliğe katkıları ve kullanım alanları bahsedilmiştir. Yapılan çalışmaya ait örnek veriler ile mobil haritalama verilerinin elde edilmesi, doğruluk analizleri , işlenme ve sayısallaştırma aşamaları detaylı şekilde incelenmiştir. KEYWORDS : Mobile Mapping ,LIDAR, Laser Point Cloud, Processing, Panorama , Digitazing ABSTRACT Laser technology for more than 45 years of ongoing research and the last 25 years is the spatial data acquisition technology began to be used extensively. Laser scanners can be mounted on different platforms and scanning the object surface according to the intended use of 3D surface models can be created.This article of the laser point cloud data processing and digitization projects made the job of explaining the İstanbul Metropolitan Municipality and this project was supported by İSTKA.Panorama of İstanbul project , 4000 km from the main road of the İBB and was taken 360 degree panorama with laser point.Then the way through the data obtained as a result of the shooting, , sidewalks and inventories of street furniture. This article also occur after the mobile processes the data obtained from the vehicle and inventory mining operations. 1. GİRİŞ Gelişen teknolojiyle birlikte Haritacılık sektöründe de yenilikler olmaya başlanmış ve bu yenilikler sayesinde saha da yapılan işlemler masa başında yapılmaya başlanmıştır. Ayrıca teknolojiyi faydalı şekilde kullanmanın avantajlarından en iyi şekilde yararlanılmaktadır. Haritacılık sektöründe mobil haritalama (mobile mapping) olarak bilinen mobil lazer tarama sayesinde geniş alanlara dair ölçümler kolaylıkla yapılmaktadır. Yapılan ölçümler alanın büyüklüğü göz önünde bulundurulduğunda zaman , maliyet ve işçilik anlamında şirketlere ciddi katkılar yapmakla birlikte gözle görülemeyecek yada saha da atlanabilecek detayların bilgisayar ortamında eksiksiz sunulmasını sağlamaktadır. Taraması yapılan bölgeye ait milyonlarca hatta alanın büyüklüğüne bağlı olarak milyarca noktadan oluşan bir nokta bulutu verisi oluşmaktadır ve bu verinin içinde her bir noktaya ait X, Y ,Z cinsinden nerdeyse tüm koordinat sistemlerine entegre bir koordinat verisi yer almaktadır. Dolayısıyla koordinatı bilinen noktalar sayesinde istenilen yerin mesafe , alan ve hacim ölçümlerinin yapılması mümkündür. Nokta bulutu verisi yükseklik , mesafe ve RGB formatlarında renklendirilmiş şekilde görüntülenmesi bize bu veri üzerinde ki objeleri kolaylıkla tanımamıza ve ayırt etmemize olanak sağlamaktadır bu da veri üzerinde ki objeleri(ağaç, direk , yol , refüj , kaldırım) cinsine göre ayrı ayrı katmanlar halinde saklanmasına ve o objelere dair sözel veriler oluşturulmasına olanak sağlamaktadır. Mobil haritalama ile oluşturulan lazer nokta bulutu verisiyle geniş bölgelerin envanterleri oluşturulabildiği gibi 2012 ve 2013 yıllarında Antalya Büyükşehir Belediyesi için yapılan uygulamada olduğu gibi gelir artırıcı amaçla da kullanılabilmektedir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi için yapılan bu çalışma alanı ve büyüklüğü göz önünü alındığında sadece Türkiye de değil Dünyada da en uzun ve büyük alanda yapılan ilk ve tek mobil haritalama çalışmasıdır. bu çalışmada mobil platforma monte edilmiş lazer tarayıcılar ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi sorumluluğunda olan 4000 km ana arter taranmış olup bölgeye dair oluşturulan lazer nokta bulutu verisinin proses edilmesi (işlenmesi) ve bu işlenen veri üzerinden objelerin sayısallaştırılması, envanterlerinin çıkarılması yapılmıştır. Aynı zamanda belediyeciliğe en iyi şekilde hizmet ederek iş kolaylığı , zaman tasarrufu , ve geli r artırıcı veriler oluşturulmuştur. 270