TÜRKİYE’DE SİYASİ İKTİDARIN MİZAHLA İMTİHANI: İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ VE KARİKATÜR THE EXAMINATION OF POLITICAL POWER WITH HUMOUR IN TURKEY: FREEDOM OF SPEECH AND CARICATURE Gürkan ÖZOCAK* “Mizah bir yumruktur, kime ineceği belli olmaz” 1 Özet : İfade özgürlüğü uluslararası hukuk metinlerinde olduğu kadar, ülkemizde de Anayasa ve kanunlarla koruma altına alınmış, son derece önemli bir kavramdır. Karikatür de, ifade özgürlüğünün en önemli tezahürlerinden birisi olarak, yüzyıllardır toplumların si- yasi iktidarlar karşısındaki savaşımlarının bir aracı olmuştur. Bu ne- denle, söz konusu özgürlükler Anayasalarla koruma altına alınsa da, siyasi iktidarlar otoritelerinin devamı adına her zaman bu özgürlük- lerle mücadele etmiş ve üzerlerinde baskı kurmuş, bu mücadelenin en etkin aracı da yine hukuk olmuştur. Anahtar Sözcükler: İfade özgürlüğü, düşünce özgürlüğü, kari- katür, basın hukuku, mizah, siyasi iktidar. Abstract: Freedom of speech is a vital concept that protected by not only international agreements, but also by Constitution and several codes in our legal system. Caricature, as one of the most important appearing of freedom of speech, has been an instrument of fght against to political power for centuries. Therefore, political power and governments have always been struggle with and put pressure on caricature, although freedom of speech protected by Constitution, and law has been the most important tool of this struggle. Keywords: Freedom of speech, freedom of expression, caricature, media law, Turkish humour. * Av., Ankara Barosu, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Ceza ve Ceza Usul Hukuku yüksek lisans öğrencisi, gurkanozocak@hotmail.com 1 1970’lerde birçok karikatürcüye ve mizah dergisine açtığı davaların birisini ka- zandıktan sonra, dönemin başbakanı Süleyman Demirel’in söylediği söz.