207 Współczesna Rosja jest, zgodnie z konstytucją, państwem federalnym. W praktyce jej ustrój ma charakter wybitnie scentralizowany, zaś autonomia po- szczególnych podmiotów federacji w ciągu 25 lat istnienia niepodległej Rosji została ograniczona. Wykształcony na początku lat 90. XX w. model asymetrii horyzontalnej, w której poszczególne podmioty miały różny zakres autonomii, za- stąpiony został modelem w praktyce likwidującym autonomię części składowych federacji. Celem artykułu jest charakterystyka procesu ewolucji modelu federacji w Rosji, wskazanie jego etapów i związku z mającym miejsce ograniczaniem pluralizmu i demokracji. Nie omawia on szczegółowo zmian prawnych oraz re- lacji podmiotów federacji z władzami centralnymi, bowiem kwestia ta jest przed- miotem badań 1 , skupiając się na kwestiach funkcjonalnych i wyłonieniu zależ- ności pomiędzy zjawiskami autorytarnymi a ewolucją modelu federacji w Rosji. Paradygmat neoinstytucjonalny, będący metodologiczną podstawą niniejsze- go artykułu, instytucje polityczne postrzega z perspektywy formalnych i niefor- malnych zasad gry, które tworzone są w skomplikowanych stosunkach współ- pracy i rywalizacji. Neoinstytucjonalizm rozpatruje system polityczny jako całość i jego instytucje w kontekście współistnienia i współdziałania formalnych i nieformalnych „zasad gry” 2 . W niniejszym artykule uwaga poświęcona zosta- nie charakterowi relacji pomiędzy władzami centralnymi Rosji a władzami jej 1 Z polskiej literatury przedmiotu zwłaszcza: J. Potulski, Idea i praktyka federalizmu w Rosji, Toruń 2004. 2 Z obszernej literatury zob. np.: G. Peters, Institutional Theory in Political Science: The „New Institutionalism”, London-New York 1999; R. A. W. Rhodes, S. A. Burder, B. A. Rockman (red.), The Oxford Handbook of Political Institutions, Oxford 2006; V. Lowndes, Instytucjonalizm, [w:] D. Marsh, G. Stoker (red.), Teorie i metody w naukach politycznych, Kraków 2006, s. 93–100. RAFAŁ CZACHOR Uczelnia Jana Wyżykowskiego Ewolucja ustroju federalnego Rosji w ujęciu neoinstytucjonalnym 2016 Społeczności lokalne - indb.indb 207 2016 Społeczności lokalne - indb.indb 207 2016-11-09 11:06:39 2016-11-09 11:06:39