161 “DeğişKent” Değişen Kent, Mekân ve Biçim Türkiye Kentsel Morfoloji Araştırma Ağı II. Kentsel Morfoloji Sempozyumu ISBN: 978-605-80820-1-4 Kentsel Estetiği Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi ve Farklı Aktörler Tarafından Değerlendirilmesi Kentsel Estetiği Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi ve Farklı Aktörler Tarafından Değerlendirilmesi Azadeh REZAFAR 1 , Ş.Şence TÜRK 2 1 T.C.Istanbul Arel Üniversitesi, 2 Istanbul Teknik Üniversitesi azadehrezafar@arel.edu.tr, turkss@itu.edu.tr Özet: Kentlerin birbirlerine benzediği ve kendi özgün kimlik ve kültürlerinin gitkçe kaybolduğu günümüzde, yerleşim alanlarının şekil, biçim, doku ve özellikle estetği giderek önem kazanmaktadır. Estetk kavramı, literatürde formal ve sembolik olarak iki grupta ele alınmakta ve kentsel estetk, daha çok formal estetk bileşenlerine bağlı olarak açıklanmaktadır. Formal kentsel estetk faktörleri, doğrudan kentsel morfolojiyi etkilemektedir. Ancak, literatürde bu faktörlerin belirlenmesine yönelik çalışmalar, kısıtlıdır. Bu bildirinin iki temel amacı bulunmaktadır. Birincisi, kentsel estetği etkileyen parametrelerin belirlenmesidir. İkincisi ise, kentsel estetğe belirlemesine yönelik faktörlerin akademisyenler, uygulayıcılar ve karar-vericiler tarafndan nasıl değerlendirildiğini anlamaktr. Bildirinin metodolojisi, farklı gruplara yapılan anket çalışması ve elde edilen verilerin istatstksel analizler kullanılarak açıklanmasına yöneliktr. Bildiride, kentsel estetği etkileyen parametrelerinin belirlenmesi İstanbul’da üç farklı uzman grubun değerlendirmesine bağlı olarak yapılmıştr. Bu gruplardan ilki, mimarlık, iç mimarlık, peyzaj mimarlığı ve şehir planlama bölümlerinde çalışan akademisyenlerdir. İkincisi, mimarlık, iç mimarlık ve şehir planlama ofslerindeki uygulamacılardır. Üçüncüsü ise, belediyelerin planlama ve proje bölümlerinde yer alan karar-vericilerdir. Araştrmadaki örneklem, toplamda 137 kişi olarak belirlenmiştr. Bildiride, öncelikle kapsamlı literatür çalışması ile, planlama ölçeğinde (iki boyutlu) ve yapı ölçeğinde (üç boyutlu) kentsel estetği etkileyen kentsel tasarım ilkeleri belirlenmiştr. Bu ilkelerden oluşturulan anketler, seçilen üç grup araştrma evrenine uygulanmıştr. Bildiride üç grubun değerlendirmelerinde fark olup olmadığını belirlemek amacıyla, Anova Analizi kullanılmıştr. Bildiri sonucunda, planlama ölçeğinde (iki boyutlu) ve yapı ölçeğinde (üç boyutlu) kentsel estetği etkileyen kentsel tasarım ilkeleri ortaya konulmuştur. Ayrıca, kentsel estetği etkileyen faktörlerin belirlenmesinde üç grup arasındaki değerlendirme farklılıkları da ortaya koyulmuştur. Bu araştrmanın bulguları, kentsel estetği etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve bunların değerlendirilmesine yönelik bilgilerdir. Bu bilgilerin, kentsel estetk yönetmi için önemli girdi sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Kentsel estetk, formal estetk, kentsel tasarım ilkeleri, estetk parametreler, Türkiye, İstanbul Giriş Yerleşim alanlarının bulundukları çevreleriyle görsel bütünlüğünün kaybolduğu, günümüzün kimliksiz kentlerinde şekil, biçim, doku ve özellikle estetk giderek önem kazanmaktadır. Estetk kavramı, en basit şekliyle doğada ve sanata güzeli konu edinmek ve onu aramak demektr (Akyüz, 2016, 29). Türk Dil Kurumu (2008) tanımına göre estetk, güzelliği ve güzelliğin insan belleğindeki ve duygularındaki etkilerini konu olarak ele alan 05