DOI: 10.18318/pl.2018.2.9 ELŻBIETA KOSSEWSKA Uniwersytet Warszawski HEBRAJSKI PRZEKŁAD „MITOLOGII” LISTY JANA PARANDOWSKIEGO, DAWIDA LAZERA I DAWIDA BEN GURIONA* W artykule zaprezentowano korespondencję Dawida Lazera z Janem Parandowskim i Dawidem Ben Gurionem dotyczącą hebrajskiego przekładu Mitologii. Publikacja materiałów źródłowych została poprzedzona omówieniem danych biografcznych osób włączonych w wymianę listów. Ze względu na istniejącą w literaturze przed- miotu znaczną dysproporcję w badaniach nad dorobkiem Parandowskiego i Lazera, tej ostatniej postaci poświęciłam dłuższą i bardziej szczegółową deskrypcję. Wzmian- ki o Parandowskim służą jedynie jako komentarz do analizy dokumentów; moim celem nie były studia nad jego biografą czy twórczością, zrobili to już inni i – poza wprowadzaniem do obiegu nie znanych dotąd źródeł oraz wskazaniem ich pocho- dzenia – niewiele nowego można tu dodać. Za takim ujęciem przemawiała również wartość dotychczasowych monografi poświęconych Parandowskiemu 1 . Zaletą pu- blikacji ukazujących się za życia autora Mitologii (myślę tu przede wszystkim o dwu- częściowej rozprawie Władysława Studenckiego Alchemik słowa) było wykorzystanie w nich bezpośrednich relacji samego bohatera. Trzeba jednak pamiętać, że prace te nie uwzględniają obszernej spuścizny Parandowskiego, poczynając od luźnych no- tatek, a kończąc na bogatej korespondencji, przekazanej po jego śmierci Bibliotece Narodowej w Warszawie 2 . Wprawdzie w twórczości tego pisarza można odnaleźć cytaty z listów i poznać opinie jego adwersarzy, jednak nie zastąpią one oryginalnych materiałów źródłowych, wymagających krytycznego i gruntownego opracowania. W artykule przedstawiono okoliczności wydania w Izraelu Mitologii, która stała się książką kultową, cenioną lekturą w izraelskich domach, głównie polskich Żydów. Korespondencja między Lazerem a Ben Gurionem pochodzi z prywatnych zbiorów rodziny Dawida Lazera i zostanie zaprezentowana czytelnikom po raz pierwszy. * Projekt został sfnansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki przyznanych na podstawie decyzji numer DEC-2013/11/B/HS2/02755. 1 Zob. np. E. Kozikowski, Parandowski. Warszawa 1967. – W. Studencki, Alchemik słowa. Rzecz o Janie Parandowskim. Cz. 1–2. Opole 1972–1974. – J. Z. L i c h a ń s k i, Wtajemniczenia i refeksje. Szkic monografczny o Janie Parandowskim. Łódź 1986. 2 Odwołując się do listów wchodzących w skład Kolekcji Jana Parandowskiego, przechowywanej w Dziale Rękopisów Bibl. Narodowej w Warszawie (sygn. akc. 17693/22), stosuję oznaczenie BN. Poza tym posługuję się skrótami: AGI = Gnazim, Archive of Hebrew Writers, Israel. – AUJ = Archi- wum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Pamiętnik Literacki CIX, 2018, z. 2, PL ISSN 0031-0514