Filip Lubiński 1 Kapitalizm jako moralna obietnica. Perspektywy ekonomii klasycznej na gospodarkę rynkową Capitalism was supposed to accomplish exactly what was soon to be denounced as its worst feature 2 I. Kapitalizm i jego kryzys We współczesnym piśmiennictwie ekonomicznym nie trudno jest odnaleźć liczne opracowania stawiające sobie za zadanie przedstawienie postępującego kryzysu systemu społeczno-gospodarczego jakim jest kapitalizm 3 . A przecież do niedawna to właśnie ta nauka – ekonomia stanowić miała bastion kapitalizmu, w sposób analityczny dowodząc jego wyższości nad przeciwstawianymi mu alternatywami 4 . Skoro nawet w tej dziedzinie naukowej dopatrzyć można się dziś coraz liczniejszych przykładów zwątpienia w prawidłowość dominującej formy stosunków społeczno-gospodarczych łatwo domyślić się, jak sytuacja ta wygląda w standardowych obszarach badawczych takiej krytyki – filozofii, socjologii i antropologii 5 . Nie ma więc nic dziwnego w tym, że atmosferę kontestacji dało się odczuć także podczas wydarzenia mającego na celu podkreślenie roli odgrywanej przez inne nauki społeczne w ekonomii – Konferencji Metaekonomicznej zorganizowanej pod koniec 2019 roku w Szkole Głównej Handlowej, gdzie jeden z trzech panelów zatytułowano pytaniem „Czy istnieje moralny kapitalizm?” 6 . 1 LLM Candidate na Uniwersytecie Erazma w Rotterdamie (European Master in Law & Economics), student Kolegium MISHiS UW oraz studium magisterskiego z Ekonomii w SGH. Jego zainteresowania naukowe obejmują przede wszystkim dziedziny na styku studiowanych nauk - ekonomiczną analizę prawa, historię myśli ekonomicznej i filozofię polityki. 2 A. O. Hirschman, The Passions And The Interests. Political Arguments for Capitalism before Its Triumph , Princeton University Press, Princeton 1997, s. 132 3 Spójrz chociażby: A. Shaikh, Capitalism: Competition, Conflict, Crises, Oxford University Press, Oxford 2016; R. D. Wolff, Capitalism's Crisis Deepens: Essays on the Global Economic Meltdown, Haymarket Books, Chicago 2016; W. Streeck, How Will Capitalism End? Essays on a Failing System, Verso, London 2016; S. Sarkar, The Crises of Capitalism: A Different Study of Political Economy, Counterpoint, Berkeley 2012; R. Posner, A Failure of Capitalism: The Crisis of '08 and the Descent Into Depression, Harvard University Press, Cambridge 2011; 4 D. Dowd, Capitalism and Its Economics: A Critical History, Pluto Press, London 2004 s. 13 5 Spójrz chociażby: D. Graeber, Dług. Pierwsze pięć tysięcy lat, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2018; S. Zizek, Trouble in Paradise: From the End of History to the End of Capitalism, Melville House, Brooklyn 2017; K. Pobłocki, Kapitalizm. Historia krótkiego trwania, Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana, Warszawa 2017; J. Tittenbrun, Kolonizacja nauki i świata przez kapitał, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2014; 6 Konferencja Metaekonomiczna odbyła się w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie w dniach 21-22 listopada 2019 Roku. Praca ta jest rozbudowaną wersją wygłoszonej w jej trakcie przez autora prelekcji pt. „Kapitalizm jako moralna obietnica. Perspektywy szkoły klasycznej na gospodarkę rynkową”