Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt:11, Sayı:3, Aralık 2013 Manisa Özel Sayısı 169 CBÜ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ Yıl : 2013 Cilt :11 Sayı :3 KIRIMLI VE KAFKASYALI MUHACİRLERİN MANİSA KAZASINDA İSKÂNI (1860-1876) * Yrd. Doç. Dr. Ferhat BERBER Celal Bayar Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü ÖZ Osmanlı Devleti’nin son yüzyılı, çöküş dönemi olarak ifade edilir. Bu dönemde, kaybedilen topraklardan Anadolu’ya yoğun bir göç hareketi görülür. Manisa kazası ve çevresi de, demografik olarak bu göçlerden etkilenmiştir. Bu çalışmada, 1860-1876 yılları arasında Manisa kazasında iskân edilen Kırım ve Kafkasya kökenli muhacirler ele alınacaktır. Öncelikle, Osmanlı Arşiv kayıtlarına göre, göçmenlere ait sayısal bilgiler ortaya konulmaya çalışılacaktır. Ardından iskân süreci değişik boyutları ile incelenecektir. Anahtar Kelimeler: Göç, muhacir, iskân, Osmanlı, Manisa RESETTLEMENT OF CRIMEAN AND CAUCASIAN EMIGRANTS IN THE DISTRICT OF MANİSA (1860-1876) ABSTRACT The last century of the Ottoman Empire is expressed as a period of decline. During this period, an intensive migration to Anatolia from the lost territories is seen. Manisa district and its surroundings were demographically affected by these migrations. In this study, Crimea- and Caucasus-origin immigrants who settled in Manisa district between the years of 1860-1876 will be discussed. Firstly, information related to the number of immigrants according to the records of the Ottoman Archives will be presented. Then various aspects of the settlement process will be examined. Keywords: Migration, immigrant, settlement, Ottoman, Manisa I. Giriş Ülkemizde, kültürel orijinleri farklı topluluklardan oluĢan Ģehirlerin en büyüğü Ģüphesiz ki, Ġstanbul’dur. Ardı sıra Bursa, Samsun, EskiĢehir, Edirne gibi kentler de, zaman içinde iskân edilen göçmenlerin yoğunluğu ile anılır olmuĢtur. Manisa Ģehri ve civarının ise bu anlamda mevzubahis yöreler kadar zikre değer görülmediği izlenimi dikkat çekmektedir. Ancak bilinmelidir ki, Manisa’da son iki asır içinde iskân edilen muhacirlerin kitlesel büyüklüğü azımsanmayacak kadar mühimdir. * Bu çalıĢma, doktora tezinden uyarlanmıĢtır. Bkz. Berber, 2010.