CEEOL copyright 2019 CEEOL copyright 2019 Deskryptywne i normatywne koncepcje ideologii 5 „Polityka i Społeczeństwo” 2(17) / 2019 DOI: 10.15584/polispol.2019.2.1 ARTYKUŁY Łukasz Dulęba  DESKRYPTYWNE I NORMATYWNE KONCEPCJE IDEOLOGII DESCRIPTIVE AND NORMATIVE CONCEPTS OF IDEOLOGY Abstract The paper discusses the problem of categorizing the concept of ideology, which in contemporary political theory is returning as a concept with a heavily descriptive meaning. This perspective is the retreat from the more common, but pejorative sense of the ideology as false consciousness. The paper attempts to distinguish the descriptiveness or normativity of meanings of historical concepts of ideology. This critical review is to sensitize researchers in the field of social sciences that the applicability of the concept of ideology relates to the conceptual burden. Analyzing these approaches, the author tries to verify the cognitive meaning of the concept. Key words: ideology, critical theory, history of ideas, Karl Mannheim, Karl Marx Ideologia jest jednym z takich pojęć, którego wieloznaczność i wi e- lokontekstowość, nawarstwiona poprzez historyczne i kulturowe konot a- cje, stwarza pole szerokiego sporu, ograniczając jego epistemologiczny sens (Sartori 1969: 398) 1 . Pomimo tej wieloznaczności w dyskursie pu- blicznym pojęcie ideologia używane jest praktycznie jedynie w pejora- tywnym znaczeniu, przedstawiając ideologie jako zamącony i zni e- kształcony rodzaj myślenia. Co więcej, część rozpraw naukowych narzuca pejoratywne znaczenie ideologii, widząc w niej tożsamość poję-  Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa, Uniwersytet im. Adama Mickiewi- cza w Poznaniu, ul. Uniwersytetu Poznańskiego 5, 61-614 Poznań, adres e-mail: lu- kasz.duleba@amu.edu.pl, ORCID ID: 0000-0003-3390-5853 1 Publikacja powstała w wyniku realizacji projektu badawczego pt. „Wpływ ideolo- gii na kierunki badań humanistycznych w kontekście przemian nauki w Polsce na przy- kładzie nauki o polityce w latach 1999–2015”, nr 15012783, finansowanego w ramach konkursu „Rozwój” 2.a Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki ze środków Mini- sterstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Autor dziękuje dwóm anonimowym recenzent- kom/tom za cenne uwagi i komentarze.