VARIA Marek Zubik Między profesjonalizmem a głosowaniem większości w demokratycznym państwie prawa 1. Zrozumienie indywidualnych oraz zbiorowych zachowań ludzkich jest nie- zbędnym elementem pozwalającym w sposób właściwy wykorzystywać prawo jako instrument prowadzenia polityki w państwie. Uznanie zaś uniwersalnej godności każdej osoby ludzkiej przez wspólnotę polityczną działającą jako prawodawca daje szansę, by stanowione przez nią prawo oraz prowadzona za jego pomocą polityka społeczna i ekonomiczna były godziwe. Nie każde jednak rozwiązanie ustawodawcze czy sposób jego realizacji przez organy władzy najpełniej oddają cel i sens wysokiej kultury politycznej i prawnej. Konstatacja ta prowadzi również do wniosku, że prawo – rozumiane jako zespół norm – powinno być stanowione profesjonalnie i stosowane roztropnie, jeżeli ma służyć właściwie realizacji dobra wspólnego i dawać szansę na utrzymanie demokratycznego ustroju państwa. W każdym jednak razie zbiorowe podejmowanie decyzji dotyczącej wspólnoty nie może odrzucić uwarunkowań związanych z zapewnieniem racjonalności procesów decyzyjnych ciał kolegialnych i zachowań społecznych ludzi. Ignorowanie przez demokratycznego ustrojodawcę ustaleń psychologii społecznej może sprzyjać ma- nipulowaniu przez aktualną większość parlamentarną i/lub rządową działaniami osób w zbiorowości, a niekiedy może być nawet wykorzystywane dla celów antyde- mokratycznych. 2. Złożoność życia społecznego domaga się działań porządkujących. Koniecz- ność zorganizowania cywilizowanego współistnienia jednostek, ich wspólnot oraz funkcjonowania całego państwa ma charakter obiektywny. Najlepiej widać to, gdy wspólnoty polityczne przeżywały regres i rozpadały się nieomalże do stanu anar- chii. W historii różnie sobie radzono z tymi wyzwaniami. Jednak prędzej czy póź- niej kształtowały się normy odnoszące się wprost do życia politycznego czy szerzej – do sprawowania władzy. Porządkowały one życie wspólnoty, utrwalając dany poziom rozwoju cywilizacyjnego, jaki zdołała ona osiągnąć i stara się utrzymać. Ta obserwacja dotyczy również tych okresów, kiedy państwo było uznawane za