Luther Reformu ve Kadın Ahmet Taner Barmak ahmetaner10@gmail.com ________________________________________________________________ 10 Kasım 1483 doğumlu Eislebenli keşiş Martin Luther’in öncüsü olduğu Protestanlık, Katolisizm gibi Hıristiyanlığın bir yorumu olarak ortaya çıktığından Luther’in kadına dair görüşleri de elbette Hıristiyanlık temelinde biçimlenmiştir. Hristiyanlıkta da kadın konusu asli günaha değinilmeden anlaşılmayacaktır. Asli günah anlayışı Hıristiyanlıkta, salt bir karşı gelme olayı olarak işlenmesinden daha çok temel dini görüşlerin belirli şekilde yorumlanmasında ana olay olarak kullanılmıştır. 1 Hıristiyanlık tarihinde kadının rolü belirlenirken ve yorumlanırken asli günah her zaman temel yapı taşı olmuş ve kadın, erkeği yolundan çıkaran, kötülüklere sürükleyen, erkekten eksiği olan bir varlık olarak görülmüştür. Teolojik düzeyde Hıristiyanlığın mimarı kabul edilen ve görüşleri Hıristiyanlığın her mezhebinde olduğu gibi Protestanlık üzerinde de etkili olan Pavlus da kadını, -Mesih’in kadınlar hakkında erkeği engelleyici herhangi bir ifadesi bulunmamasına rağmen- kilisede sessiz kalması, evde erkeğine itaat etmesi gereken, din konusunda erkeklere bir şeyler öğretmeye kalkışmaması gereken ve yine erkekten eksik bir varlık olarak yorumlamıştır. 2 Bu görüşler Pavlus özelinde bir yorum fakat genel kabul gören bir görüşler silsilesi olduğundan, her mezhepte olduğu gibi Protestanlığın kurucusu Luther üzerinde de etkili olacaktır. Luther, üzerinde etkili olan görüşleri yaşamının ilk yıllarında daha sert, son yıllarında ise daha yumuşak şek ilde dile getirmiştir. Bunda reformun siyasi taraftar sıkıntısı ve kuşkusuz Luther’in 1525 yılında yaptığı evliliğin rolü vardır. Keşiş Martin Luther de yaşamının ilk dönemlerinden evliliğine kadar hatta bazen evlilik sürecinde de kadının, erkeğe nazaran alt bir konumda ve ikinci bir seviyede olduğunu düşünmüştür. Kadın, daha yaratılıştan beri şeytan tarafından aklı çelinen, erkeği 1 Huriye Abaydın, Lutherci Protestan Görüşte Kadının Yeri ve Reform Sürecindeki Rolü, (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İstanbul, 2017, s. 55. 2 a.g.e. s. 45.