Zbigniew Greń Zakres wpływów niemieckich w leksyce gwar Śląska Cieszyńskiego Problematyce germanizmów leksykalnych w gwarach Śląska Cieszyńskie- go poświęcono już kilka artykułów, jak dotychczas brak jednak opracowania, w którym zbadano by w sposób bardziej szczegółowy, w jakich polach seman- tycznych pojawiają się one najczęściej. Z reguły ograniczano się do zasygnali- zowania kilku pól semantycznych, tych, które najbardziej rzucają się w oczy, a w gruncie rzeczy można je „wytypować” bez szczegółowej analizy leksykal- nej, na podstawie naszej wiedzy historycznej na temat migracji niemieckiej na ziemie polskie, tu: śląskie. Szczegółowością analizy wyróżnia się w tym zakre- sie opracowanie M. Brody (1978), dotyczy jednak tylko gwary Puńcowa, nota bene niekoniecznie typowej dla Śląska Cieszyńskiego. Zebrany przez autorkę materiał ma już jednak w znacznej mierze charakter historyczny, zwłaszcza w zakresie słownictwa specjalistycznego. W roku 2003 badacze problematyki zapożyczeń niemieckich na obszarze Śląska otrzymali nowy korpus materia- łowy, Słownik 2003 (oparty na Słowniku gwarowym Śląska Cieszyńskiego – Słownik 1995). Ma on charakter analityczny, zastosowany układ alfabetyczny i brak kwalifikatorów przedmiotowych powoduje, że może on być, niezależnie od niewątpliwych walorów naukowych, „jedynie” punktem wyjścia do analizy przeprowadzonej z punktu widzenia pól semantycznych. Celem niniejszego opracowania jest próba określenia zasięgu germanizmów leksykalnych w polach semantycznych w gwarze Śląska Cieszyńskiego z uwzglę- dnieniem aspektu liczbowego – określeniem ilości zapożyczeń w określonych po- lach semantycznych 1 . Podstawą obliczeń stał się wzmiankowany Słownik 2003, w analizie uwzględniono jednak i te germanizmy, które z różnych powodów nie znalazły się we wspomnianych Słownikach (1995, 2003) 2 . W wykorzystanych źródłach dodatkowych wyróżniają się ilością materia- łu dwie prace, wymieniony wyżej artykuł naukowy M. Brody (1978) i praca o charakterze raczej popularnym, J. Brody (1982 3 ). Znaczna część materiału w obu pracach ma już charakter tylko historyczny. Z drugiej jednak strony, 1 Określenie udziału germanizmów w leksyce regionalnej jest istotne również dla przed- stawienia obrazu językowego społeczności wielokodowej, w którym uwzględnia się wszystkie używane i współwystępujące na danym terenie kody. Postulat taki dla Śląska Cieszyńskiego przedstawiłem w artykule Greń 2002. 2 W wypadku przykładów przytoczonych za tymi słownikami nie podaję lokalizacji, we wszelkich innych określam skrótem wykorzystane źródło. 3 Korzystam z niego na prawach maszynopisu, dzięki uprzejmości autora.