Koç, Aziz Tolga (2020). Maniheist Uygurca Metinlerde Bir Kavramsal Metafor Örneği, Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, Sayı: 2020/15, s. 70-81. DOI: 10.46400/uygur.731457 MANİHEİST UYGURCA METİNLERDE BİR KAVRAMSAL METAFOR ÖRNEĞİ [Araştırma Makalesi-Research Article] Aziz Tolga KOÇ  Geliş Tarihi: 03.05.2020 Kabul Tarihi: 02.06.2020 Öz Felsefi ve derin bir kavram olan metafor, kaynaklarda genellikle benzetmeyle ilgili edebî bir mesele olarak incelenmiş ve Türk edebiyatı araştırmalarında mecaz, eğretileme, değişmece, deyim aktarması, istiare gibi çeşitli terimlerle kullanılmıştır. Fakat, kullanım alanı çok geniş olan metafor yalnızca bir edebî sanat değildir. İnsan zihninin işleyişi ve dil ile doğrudan bağlantılı olan metaforun felsefe alanındaki kullanımından edebiyata, matematiğe, psikolojiye kadar uzanan, disiplinler arası geniş bir kavramsal alanı vardır. Çağdaş Metafor Kuramı ile literatüre giren kavramsal metafor görüşü, geleneksel metafor araştırmalarının seyrini değiştirmiştir. Çağdaş metafor kuramında, metafor yalnızca dille ilgili değil aynı zamanda düşünceyle ilgili bir meseledir ve bu kuramda kavramsal metaforlar ve dilsel metaforlar birbirinden ayrılmıştır. Soyut düşünce ürünü olan kavramsal metaforlar, dilde çeşitli örneklerle dilsel bir metafor olarak görünürler. Örneğin, VAKİT NAKİTTİR kavramsal bir metafordur. “Vaktimi boşa harcıyorsun.” cümlesi ise bu kavramsal metaforun dilsel bir örneğidir. Dilsel metaforlara Maniheist eski Uygur Türkçesi metinlerinde de rastlamak mümkündür. Bu çalışmada, evrensel nitelikte olan DÜŞÜNCE IŞIK KAYNAĞIDIR kavramsal metaforunun Maniheist çevreye ait eski Uygur Türkçesi metinlerindeki dilsel örnekleri tanıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca, bu metinlerde bulunan bazı çok anlamlı sözcüklere metaforik kullanım açısından yaklaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Eski Uygur Türkçesi, Maniheist Metinler, Çok Anlamlılık, Metafor, Kavramsal metaforlar. EXAMPLE OF A CONCEPTUAL METAPHOR IN MANICHAEAN UYGUR TEXTS Abstract Metaphor, a deep concept in philosophical, has often been studied in research as a literary matter related to analogy. (Research of Turkish literatüre: mecaz, eğretileme, değişmece, deyim aktarması, istiare etc.). But, the metaphor, with a very wide range of uses, is not just a literary art. The conceptual metaphor view has changed the course of traditional metaphor research. In contemporary metaphor theory, conceptual metaphors and linguistic metaphors are separated from each other. Conceptual metaphors, the product of abstract thought, appear in language as a linguistic metaphor with various examples. For example, TIME IS MONEY is a conceptual metaphor. “You are wasting my time.” is a linguistic metaphor. It is possible to find examples of linguistic metaphor in old Uygur Turkish texts. In this study, linguistic examples of conceptual metaphor of IDEAS ARE RESOURCES in old Uygur Turkish texts belonging to the Manichaean environment were tried to be witnessed. In addition, some polysemy words found in these texts have been approached in terms of metaphorical use. Keywords: Old Uygur Turkish, Manichaean Texts, Polysemy, Metaphor, Conceptual Metaphors.  Okutman, Yunus Emre Enstitüsü, e-posta: aziztkoc@gmail.com Orcid: 0000-0003-1312-3432