Amme İdaresi Dergisi, Cilt 46, Sayı 3, Eylül 2013, s. 59 - 88. Türkiye Büyük Millet Meclisinin Bütçe Hakkını Kullanabilme Kapasitesi Ahmet A. Cilavdaroğlu * - Birol Ekici  Özet: Yasama organının bütçe hakkı, demokratik devletlerde vazgeçilmez bir haktır. Ya- samanın bütçe hakkının kapsamı anayasal yetki, hükümet şekli, kurumsal yapı, siyasal çevre, gelenekler, yasamanın anayasal yetkileri, bütçenin yasal usulleri ve ülkenin diğer kendine has özellikleri gibi pek çok unsur tarafından belirlenmektedir. Bu çalışmada TBMM’nin bütçe hakkını kullanma kapasitesi ve bunu etkileyen faktörler değerlendiril- mektedir. Bu kapsamda TBMM’nin bütçe üzerindeki yasal yetkileri ve gerçekte bunları ne oranda kullanabildiğini tespit eden göstergeler kullanılarak yasal durum ile uygul a- ma arasındaki farklılıkların nedenleri incelenmektedir. Ayrıca, Türk siyasetinin yapısı, uluslararası etmenler ve parlamenter sistemlerin karakteristiği üzerinden de konu inc e- lenmektedir. Anahtar Kelimeler: Türkiye Büyük Millet Meclisi, bütçe hakkı, bütçe süreci, Plan ve Bütçe Komisyonu, Sayıştay. Assessing the power of the Purse of Turkish Grand National Assembly Abstract: Legislatures’ power of purse is sine qua non condition for the democratic governments. Legislature’s power of purse depends on a number of elements such as i n- stitutional and political structure, traditions, constitutional power of legislature, legal budgetary process and some country specific factors. The aim of this article is to ex- plain the level of the power of the purse of Turkish Grand National Assembly (TGNA) and to determine which factors affect this power. In this sense, de jure and de facto power of TGNA’s in the budgeting process is analyzed by using several indicators to describe differences in legal frame and implementation. The subject is also examined in terms of Turkish political structure, international factors and features of parliamentary systems. Key Words: Turkish Grand National Assembly, power of purse, budgeting process, Plan and Budget Committee, Turkish Court of Accounts. GİRİŞ Yasama organının bütçe hakkı, demokratik devletlerin olmazsa olmaz şartı- dır. Yasama, bütçe vasıtasıyla yürütmeyi gelirleri toplamak ve harcamaları yapmak için yetkilendirir. Yasamanın bütçe hakkı aynı zamanda yürütmenin dengelenmesi ve denetlenmesi, açıklığın, şeffaflığın ve katılımın temini ile top- lumsal önceliklerin belirlenmesi konusunda mutabakatın sağlanması için hayati bir role sahiptir (Wehner, 2004: 2-4). * Başbakanlık Uzmanı Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü, 06573, Bakanlıklar/Ankara/Türkiye.  Doç. Dr. Milli Eğitim Bakanlığı, 06680, Çankaya/Ankara/Türkiye.