35 Res Facta Nova 16 (25) – 2015 ISSN 1897-824X DOI 10.14746/rfn.2015.16.3 Krzysztof Guczalski Zakład Estetyki, Instytut Filozofii Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Jagiellońskiego Emocje w muzyce. Hanslick i jego fałszywy zwolennik I. Przeciw emocjom Nick Zangwill w swym artykule Against Emotion: Hanslick Was Right About Music 1 , którego tytuł zawiera już główną tezę, twierdzi, że „Muzyka, sama w sobie, nie ma nic wspólnego z emocjami” 2 . W kolejnych częściach artykułu przedstawia argumenty na rzecz tezy, że „nie jest istotne dla muzyki, aby zawierała w sobie emocje, wywoływała emocje, wyrażała emocje czy przedstawiała emocje” 3 i konkluduje: „Jaką rolę odgry- wają więc emocje w muzyce i w naszym doświadczaniu muzyki? Odpowiedź brzmi: żadną znaczącą (…) Hanslick miał rację.” 4 W ten sposób Zangwill wpisuje się w ty- powe postrzeganie Eduarda Hanslicka 5 jako przedstawiciela formalizmu, który jest najczęściej uznawany za stanowisko skrajne i niewiarygodne 6 . Jednocześnie, mimo że Zangwill formułuje tezy, które w warstwie retorycznej brzmią skrajnie i radykalnie, można odnieść wrażenie, że argumentuje on – nieco paradoksalnie – jedynie przeciw poglądom, których nikt w istocie nie utrzymuje. In- nymi słowy, że – będąc dalekim od proponowania czegoś kontrowersyjnego – wywa- ża właściwie otwarte drzwi. Już bowiem na wstępie swego artykułu deklaruje: 1 N. Zangwill, Against Emotion: Hanslick Was Right About Music, „British Journal of Aesthetics” 2004, nr 1, s. 29-43. 2 „Music, in itself, has nothing to do with emotion”, ibidem, s. 29. Wszystkie cytaty ze źródeł obco- języcznych podaję we własnym tłumaczeniu. 3 „it is not essential to music to possess emotion, arouse emotion, express emotion, or represent emo- tion”, ibidem. 4 „What role, then, does emotion play, in what music is, and in our experience of music? Answer: none of any significance. (…) Hanslick was right.”, ibidem, s. 42-43. 5 E. Hanslick, O pięknie w muzyce (pierwsze wydanie niemieckie: 1854), przeł. S. Niewiadomski, War- szawa 1903. 6 Na temat tego, że Hanslick nie był tak skrajnym formalistą, za jakiego się go często uważa, por. K. Guczalski, Co, w gruncie rzeczy, podważał Hanslick?, w: Peter Kivy i jego filozofia muzyki, red. A. Chęćka-Gotkowicz, M. Jabłoński, Poznań 2015, s. 307-322.