İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, sy. 24, 2014, s. 149-183. İSLÂM İKTİSADININ KARAKTERİSTİK ÖZELLİKLERİ Dr. Yüksel ÇAYIROĞLU* Özet: Son yüzyılda iktisadî ilişkilerin gelişmesi ve ekonomi biliminin daha bir önem ka- zanmasıyla birlikte, İslâm iktisadı da merak edilen, üzerinde çalışılan ve diğer iktisat dokt- rinleriyle karşılaştırması yapılan bir ilim dalı haline gelmiştir. Nitekim İslâm iktisadının muhtelif konuları hakkında bu güne kadar pek çok makale, tebliğ, tez ve kitap çalışması yapılmıştır. Bu araştırma ise, kaynağı, gayesi, temel değerleri, mülkiyet anlayışı, insan ve varlığa yaklaşımı, ahlâkî ve manevî yönü, topluma vadettikleri, emek ve sermayeye bakı- şı, israf ve faiz yasağı gibi mevzularla ilgili İslâm iktisadının özelliklerini ortaya koymaya çalışmıştır. Bununla İslâm iktisadını diğer sistemlerden ayıran kendine mahsus bir kısım ilke ve prensiplere sahip olduğu ve bunların hakkıyla tatbik edilmesinin ferdî ve ictimaî huzurun sağlanmasına ciddî katkı sağlayacağı gösterilmek istenmiştir. Anahtar Kelimeler: İktisat, Mülkiyet, Faiz, İsraf, Meşruiyet, Kapitalizm, Komünizm. The Main Characteristics of The Islamic Financial System Abstract: In the last century, Islamic financial system has been the very object of academic discussions and research, and compared with other systems not only by Muslims but non- Muslims as well. This is no doubt due to the great development of all financial systems and growing importance of economic sciences all around the world. In this regard, wide-ranging researches have been conducted and many articles and books have been published. This study will discuss the very foundation of the Islamic financial system, its aim, its approach to humanity and existence, its moral and spiritual aspects, its benefits to Muslim community, the perspective of endeavor and capital of it, that of interest and so on. In doing so, this rese- arch aimed to show that Islamic financial system has its own characteristics and disciplines. When this system professionally applied there comes personal and social comfort. Keywords: Finance, Ownership, Interest, Wastage, Legitimacy, Capitalism, Communism. GİRİŞ İktisat günümüzde, insanların zihniyet dünyasını, yaşayış tarzını, hayat felsefesini, sosyal ilişkilerini ve varlıkla kuracağı münasebeti belirleyen en müessir faktörlerden biri haline gelmiştir. Her türlü iktisadî faaliyetin iktisat ilminin konusunu oluşturacağından hareketle, insanlığın hiçbir dönemde iktisattan kayıtsız kalamayacağı bir gerçek olsa bile; son birkaç yüzyıla gelinceye kadar iktisadın bu ölçüde hayata hâkim olduğu ve herkesin birinci gündemini meşgul ettiği başka bir dönemden bahsedilemez. Bunun pek çok sebebi vardır. Bu sebeplerin en önemlisi, bilim ve sanayide baş gösteren ilerlemelere paralel olarak insanların üretim ve tüketim alışkanlıklarının değişmesidir. * yukselcayiroglu@hotmail.com