DZIECKO ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI W PRZEDSZKOLU I W SZKOLE Hanna Krauze-Sikorska 1 , Justyna Śmietańska 1 , Sylwia Jaskulska 1 , Celina Czech-Włodarczyk 1 , Mateusz Marciniak 1* 1 Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu * mateusz.marciniak@amu.edu.pl Abstrakt Zagadnienie specjalnych potrzeb edukacyjnych na przestrzeni ostatnich czterdziestu lat nabrało istotnego znaczenia zarówno w teorii wychowania, jak i praktyce edukacyj- nej. Wpływa także na kształt codzienności (przed)szkolnej. W rozdziale przybliżono: sposoby defniowania i klasyfkowania dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyj- nymi, systemowe rozwiązania ich edukacji, proces diagnozy i pomocy psychologicz- no-pedagogicznej oraz bariery w procesie integracji i inkluzji tych uczniów. W opisie postrzegania i defniowania specjalnych potrzeb edukacyjnych oraz klasyfkacji dzieci i uczniów z tymi potrzebami wykorzystano jednocześnie kryterium organiczne, psy- chologiczne oraz kategorię „ryzyka zaburzeń”. Przyjęto szeroką defnicję zagadnienia. Kolejny podrozdział zarysowuje modele wsparcia i edukacji dzieci ze specjalnymi po- trzebami edukacyjnymi na świecie. Koncentruje się na ogólnych rozwiązaniach syste- mowych, ale odnosi się też do kilku bardziej szczegółowych propozycji (z wybranych krajów). Model kształcenia uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych zależy od możliwości ekonomicznych danego państwa, uwarunkowań kulturowych i społecz- nych, przyjmowanej defnicji SPE oraz zastosowanych rozwiązań instytucjonalnych. Lokalne (polskie) rozwiązania są natomiast przedmiotem trzeciego podrozdziału, w którym organizację pomocy psychologiczno-pedagogicznej dzieciom ze specjal- nymi potrzebami edukacyjnymi opisano na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów prawa oświatowego. W podrozdziale scharakteryzowano przebieg proce- su diagnozy dziecka (od rozpoznania trudności do postawienia formalnego orzecze- nia/opinii) oraz formy pomocy i wsparcia na poziomie instytucjonalnym. Rozważa- nia kończy analiza czynników spowalniających proces integracji i inkluzji dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, mimo podejmowania celowych i planowych działań (także w środowiskach edukacyjnych). Rozdział ukazuje związki między przyjmowanymi defnicjami specjal- nych potrzeb edukacyjnych, warunkami kulturowymi, ekonomicznymi i społecznymi danego państwa a stosowanymi modelami opieki i kształce-