“Antidepresanların bilinçsizce, gereksizce, kontrolsüzce ve/veya endikasyon haricinde kullan(dır)ılışı” olarak tanımlanabilecek olan “anti- depresan kullanım bozukluğu (AKB)”, bugüne dek gerek genel medyada, gerek literatürde ruh sağlığı profesyonellerince, gerekse resmî teftiş ve tespitlerde çok kez dile getirilmiş, dikkat çekilmiş olan bir olgu- dur. 1 Antidepresif ilaç kullanım oranlarında kaydedi- len ve de ruhsal hastalık prevalanslarındaki ve hasta popülasyonlarındaki artışlar ile açıklanamaz görünen yükselişe dair veriler, pek çok rapor ve çalışmada or- taya konmuştur. Turkiye Klinikleri J Med Ethics. 2020;28(3):421-44 421 Antidepresan Kullanım Bozukluğu Sorununa Karşı Bir Normatif Çözüm Algoritması A Normative Algorithm of Solution for the Problem of Antidepressant Use Disorder M. Kemal TEMEL a a İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi, Tıp Tarihi ve Etik ABD, İstanbul, TÜRKİYE ÖZET “Antidepresanların bilinçsizce, gereksizce, kontrolsüzce ve/veya endikasyon haricinde kullan(dır)ılışı” olarak tanımlanabilecek olan “an- tidepresan kullanım bozukluğu (AKB)”, bugüne dek gerek genel med- yada, gerek literatürde ruh sağlığı profesyonellerince, gerekse resmî teftiş ve tespitlerde çok kez dile getirilmiş, dikkat çekilmiş olan bir me- seledir. Antidepresif ilaç kullanım oranlarında kaydedilen ve de ruhsal hastalık prevalanslarındaki ve hasta popülasyonlarındaki artışlar ile açıklanamaz görünen yükselişe dair ampirik veriler, pek çok rapor ve çalışmada ortaya konmuştur. AKB’nin ortaya çıkışı için çeşitli neden ve mekanizmalar tarif edilebilirse de, sağlık çalışanları, bilhassa ruh sağ- lığı çalışanları, her tür AKB karşısında doğrudan veyahut dolaylı ola- rak sorumludurlar. Zira mesleklerinin etik yükümlülük ve icapları doğrultusunda, kişileri AKB’den korumak ve kurtarmak için hem ya- pabilecekleri hem de yapmaları gerekenler vardır. Bu çalışmada, yay- gın varlığı daha önceki araştırmalarda ampirik, istatistik vd. verilerle ortaya konmuş olan AKB sorununa karşı, Tom. L. Beauchamp ve James F. Childress tarafından geliştirilmiş olan biyomedikal etik prensiplerinden yine Beauchamp ve Childress’a has normatif meto- doloji (ayrıntılandırma) kullanılarak üretilen bir dizi etik önermede bulunulmuştur. Zira benimsenen etik prensipler tababetin nasıl icra edileceğini, tababetin nasıl icra edildiği ise ortaya çıkacak iyi ya da (AKB gibi) kötü pratik sonuçları belirler. Anahtar Kelimeler: Antidepresan; antidepresan kullanım bozukluğu; bağımlılık; etik; tıp etiği; meslek etiği; kullanım bozukluğu ABSTRACT Antidepressant use disorder (AUD) as the uninformed, undue, uncontrolled and/or off-label use of antidepressants is an issue that has been frequently reported in the literature and mass media by diverse observers, including mental health-care professionals and of- ficial regulatory bodies. There have been many studies presenting sets of empirical data showing the increased rates of antidepressive drug use that appear to be unexplainable by a parallel increase in mental ill- ness rates and patient populations. Although various mechanisms and causes could be suggested for AUD, health-care professionals, par- ticularly mental health-care professionals, may be held directly or in- directly liable for all observed patterns of AUD, as they have both the potential and the duty to protect and rescue individuals from AUD, in accordance with the ethical obligations and requirements of their pro- fession. In an effort against the problem of AUD, the prevalent pres- ence of which has previously been shown based on empirical, statistical and other data, this study formulates a number of ethical propositions as derived from the principles of biomedical ethics de- veloped by Tom. L. Beauchamp and James F. Childress, by using the normative method of specification, also articulated by Beauchamp and Childress. The ethical principles adopted outline how doctoring ought to be performed, and how doctoring is performed determines the positive or negative outcomes, such as AUD. Keywords: Antidepressant; antidepressant use disorder; dependence; ethics; medical ethics; professional ethics; use disorder ORİJİNAL ARAŞTIRMA ORIGINAL RESEARCH DOI: 10.5336/mdethic.2020-76420 Correspondence: M. Kemal TEMEL İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi, Tıp Tarihi ve Etik ABD, İstanbul, TÜRKİYE/TURKEY E-mail: mkemaltemel@gmail.com Peer review under responsibility of Turkiye Klinikleri Journal of Medical Ethics, Law and History. Received: 17 May 2020 Accepted: 03 Jul 2020 Available online: 15 Oct 2020 2146-8982 / Copyright © 2020 by Türkiye Klinikleri. This is an open access article under the CC BY-NC-ND license (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/). Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku-Tarihi Dergisi Turkiye Klinikleri Journal of Medical Ethics-Law and History