Andrzej Olaś* O postępowaniach przyspieszonych w instytucjonalnym arbitrażu handlowym uwag kilka 1. Przedmiot zakres i cel artykułu Szybkość oraz taniość arbitrażu handlowego na tle postępowania cy- wilnego w sprawach gospodarczych przed sądami państwowymi należą nie- wątpliwie do najbardziej dyskusyjnych spośród tradycyjnie wymienianych zalet tej instytucji1. Bez ryzyka błędu można jednak stwierdzić, że dąże- nie do usprawnienia, a przez to przyspieszenia oraz racjonalizacji kosztów tego postępowania (w tym zapewnienia nad nimi odpowiedniej kontroli) jest jednym z głównych postulatów praktyki i nauki, których uwzględnienie stanowi istotny warunek utrzymania dotychczasowej pozycji arbitrażu jako alternatywnego (a w międzynarodowych stosunkach handlowych wręcz preferowanego) wobec sądownictwa państwowego sposobu rozstrzygania sporów w sprawach gospodarczych. Powinność dążenia do zapewnienia szybkości i efektywności postępowania oraz unikania zbędnych kosztów * Doktor nauk prawnych, adwokat, adiunkt w Katedrze Prawa i Administracji, Instytut Politologii Uniwersytetu Pedagogicznego, wykładowca w Zakładzie Postępowania Cywilnego, Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. 1 Zob. na ten temat m.in. P. Bernardini, Cost and Time of International Arbitration. Te Point of View of the Arbitrator [w:] J. Okolski (red.), Księga pamiątkowa 60-lecia Sądu Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie, Warszawa 2010, s. 438 i n.; T. Ereciński, K. Weitz, Sąd arbitrażowy, Warszawa 2008, s. 48–49; K. Flaga-Gieruszyńska, Problem sprawności i efektywności postępowania arbitrażowego, „ADR. Arbitraż i Mediacja” 2011, nr 4, s. 159 i n.; A. Pułka, Sądy polubowne szybsze i tańsze, „ADR. Arbitraż i Mediacja” 2011, nr 2, s. 99 i n.; M. Tomaszewski, Skuteczność ochrony prawnej przed sądami polubow- nymi. Doświadczenia polskie, „Przegląd Sądowy” 2006, nr 1, s. 50 i n. Na temat uwarun- kowań ustrojowych, techniczno-prawnych oraz socjologiczno-kulturowych zapewnienia szybkości i sprawności postępowania arbitrażowego, zaliczanych przez A. Szumańskiego do podstawowych cech charakterystycznych arbitrażu handlowego, zob. A. Szumański [w:] A. Szumański (red.), System prawa handlowego, t. VIII: Arbitraż handlowy, Warszawa 2015, s. 16, nb. 19 i n. Interesujące spojrzenie na relację pomiędzy racjonalizacją czasu trwa- nia oraz kosztów postępowania a jego rzetelnością oraz efektywnością i jakością udziela- nej w nim ochrony prawnej z perspektywy teorii zarządzania projektami zob. B. Giaretta, Project Management in International Arbitration, „McGill Journal of Dispute Resolution” 2016–2017, no. 3(66), s. 67 i n.