Kafkasya Calışmaları - Sosyal Bilimler Dergisi / Journal of Caucasian Studies Mayıs 2020 / May 2020, Yıl / Vol. 5, № 10 ISSN 2149–9527 E-ISSN 2149–9101 323 Hakuçey Topraklarına Harekat * Yevgeni Vasilyev Temir-Han-Şura Çev. Murat Topçu - Papşu Bir süre önce şanla sona eren uzun ve kanlı Kafkas Savaşı boyunca Kafkas ordusunun cesur birlikleri tarafından icra edilen en zor harekatlar arasında, kuşkusuz, 1864 ve 1865 yıllarında Hakuçey topraklarına yapılan harekatlar sayılmalıdır. Doğu Kafkasya’nın fethi, bilindiği gibi, 1859 Ağustos ayında gerçekleşti ve bununla beraber Kafkasya’nın bu kısmındaki savaşın baş suçlusu Şamil esir alındı. Batı Kafkasya’da ise kanlı ve ısrarlı savaş, Kafkasya’nın bu kısmındaki Dağlıların parçalanmışlığının sonucu olarak birkaç yıl daha sürdü. Bilindiği gibi, Batı Kafkasya Dağlıları Doğu Kafkasya’nın hakimi sayılan Şamil’in nüfuzu altına hiçbir zaman girmediler. Şamil’in en hırslı ajanlarından biri olan ve 1843 ** yılında Batı Kafkasya’ya gönderilen Muhammed Emin, büyük zorluklarla Kafkasya’nın bu kısmının kabilelerinden sadece birinin, Abzehlerin üzerinde nüfuz kurabildi. 1859 yılında Muhammed Emin Abzehlerle birlikte Rusya tabiiyetini kabul etti. Birkaç müfrezemizin 1857’den 1864’e kadar yürüttüğü aktif ve sürekli faaliyetler sonunda Ubıhlar dışında Batı Kafkasya’nın bütün halkları Rus hükümetine itaat etmek zorunda kaldılar. Ubıhlar Batı Kafkasya’nın en cengaver Dağlı kabilelerinden biri sayılıyordu. 1864 Mart ayında Daho müfrezesi komutanı Tuğgeneral Geyman arazinin zorluğuna ve bozuk havaya rağmen, emrine verilen küçük bir müfrezeyle Lazarev kalesinden Şahe nehri ağzına hareket etti. Ubıh gençlerinden 1000 kişilik bir grup Karadeniz * Bu makale “Ekspeditsiya v zemlyu Hakuçey” başlığıyla Voyennıy Sbornik dergisinde yayınlanmıştır (№ 8, Ağustos 1872). (Gönderim/Received: 25.03.2020; Kabul/Accepted: 27.04.2020) ** Tarih yanlış verilmiş. Muhammed Emin’in 1848 yılı sonunda geldiği biliniyor. (ç.n.)