marleen willebrands • aan tafel bij de familie royaards-schorer 140 141 jaarboek 2017 Oud • Utrecht Aan tafel bij de familie Royaards-Schorer Koken en netwerken aan de Nieuwegracht in de achttiende en negentiende eeuw Marleen Willebrands (1953) is diëtiste en neerlandica, gespecialiseerd in culinaire geschiedenis. Verschillende tekstedities van historische kookboeken en handschrifen staan op haar naam, evenals artikelen over diverse culinair-historische onderwerpen. Transcripties van primaire bronnen publiceert zij op haar website www.kookhistorie.nl. Utrecht, december 1841. In de keuken van Nieuwegracht 34 zijn de dienstmeiden druk in de weer met de voorbereiding van een feestelijk diner. 1 Gastheer en gastvrouw zijn mr. Johan (Jan) Guilielmus (Willem) Albertus Royaards en zijn zuster Godefrida (Frida) Johanna Royaards, respectievelijk 57 en 55 jaar oud. 2 Beiden zijn ongehuwd en wonen samen in het monumen- tale pand aan de chique Nieuwegracht, 3 met een fraaie werfkelder die zich uitstrekt tot aan de gracht. Jan is raadsheer aan het Provinciaal Gerechtshof van Utrecht en daarnaast lid van de gemeenteraad van Utrecht. 4 Ook is hij al sinds 1809 regent van het Gereformeerd Burger- weeshuis, en een van de oudste leden van de Broederschap van St. Elisabeth, het prestigieuze regentencollege van het weeshuis, waarin de Utrechtse elite volop aanwezig was. 5 De uitbun- dige jaarlijkse refectiemaaltijd van 19 november 1841 staat hem ongetwijfeld nog in het geheugen gegrift. Ik weet helaas niet op welke dag het etentje, waar de dienstmeisjes zo druk mee bezig waren, plaatsvond en wat de aanleiding daartoe was. Jan noteerde een overzicht van de tafelschikking van de gasten op een knipsel van november 1841, terug te vinden in het achttiende- en negentiende-eeuwse handgeschreven kookboek van de familie, het Recept Boek. Dit bijzondere document staat centraal in dit artikel. Aan de hand daarvan krijgen we Tafelschikking door Jan Royaards opgetekend in 1841. Collectie Danny Jansen. zicht op het sociale netwerk van broer en zus Royaards. Bovendien geeft het boek goed zicht op wat er in de achttiende- en negentiende eeuw bij de gegoede burgerij op tafel kwam. Maar ik begin met het genoemde diner. Wie waren de gasten en wat was hun functie? Op basis van onderlinge werkrelaties, verwantschap en huisvesting in de buurt kon het gezelschap groten- deels worden gereconstrueerd. Een voornaam gezelschap Het gezelschap bestaat uit, van links bovenaf met de klok mee lezend: ‘Kien, mev. Hinlopen, d’Yvoy, freule de Geer, Boetzelaer, jufr. Boogaard, ik, oudste freule d’Yvoy, Suze, jongste d’Yvoy, J. Hinlopen, Frida, v.d. Heuvel, oudste Suze, Hinlopen v. S., mev. Boetzelaer’. In dit lijstje herken- nen we allereerst burgemeester Nicolaas Pieter Jacob Kien en Pieter Anthony Hinlopen, heer van Sterkenburg, 6 lid der Gedeputeerde Staten van Utrecht, samen met zijn vrouw Anna Maria Cornelia van Westreenen. 7 De Hinlopens wonen op loopafstand van de Royaards, op Achter Sint Pieter 11. Verder zitten aan tafel mr. Christiaan Willem Johan baron van Boetzelaer, heer van Dubbeldam, rechter-plaatsvervanger in de Arrondissementsrechtbank te Utrecht, met zijn vrouw Elisabeth Charlotta Petronella Both Hendriksen. 8 Een volgende gast is de ongehuwde mr. Johannes Jacobus van der Hagen van den Heuvel, net als Jan raadsheer aan het Provinciaal Gerechtshof. 9 Frida is zijn tafeldame, met rechts van haar mr. Jelmer Hinlopen, gemeente- raadslid en wethouder van de stad. Hij is een maternale achterneef van de Royaards. 10 Dan de weduwnaar Paul Engelbrecht van Hangest baron d’Yvoy met zijn twee jonge ongehuwde dochters, de 23-jarige Magdalena Theodora en de 21-jarige Cornelia Maria. 11 Pauls ongehuwde zus jonkvrouwe Suzanne Wilhelmina d’Yvoy is ook van de partij. Zij is de ‘oudste Suze’ op het De voorgevel van het huis Nieuwegracht 34 te Utrecht in 1988. In december 1841 vond hier een feestelijk diner bij de familie Royaards plaats. Fotodienst GAU, HUA, Collectie beeldmateriaal, 16226.