tijdschrift voor theologie jaargang 58 nummer 4 winter 2018
pagina 329-349
doi: 10.2143/tvt.58.4.3285567 © peeters
Een fenomenologie van
de openbaring
Hedendaagse ontmoetingen met de heilige
Ignatius van Loyola
robyn horner
De belangrijkste nalatenschap van de heilige Ignatius van Loyola is dat hij
ervoer hoe God in het dagelijkse leven aanwezig is en dat hij anderen een
manier heeft getoond om dit ook te ervaren en ernaar te leven. Dit bijzon-
dere idee, dat het mogelijk zou zijn om een werkelijk persoonlijke relatie
met God te hebben, biedt hoop voor de gewone mens die zich misschien niet
geroepen voelt tot contemplatie maar er wel naar verlangt om te worden
opgenomen in de liefde die in het vooruitzicht is gesteld als betekenis en
dynamiek van het christelijke bestaan. Het is bovendien een ondubbelzinnige
bevestiging van het seculiere, niet als een tegenover van wat kennelijk heilig
is maar als plaats van de zorg en de aandacht van God en de invloedssfeer
van Gods handelen. In 1956 stelde Karl Rahner dat de Geestelijke Oefeningen
meer aandacht van theologen verdienen en naar mijn idee is dat nog steeds
zo, niet in de laatste plaats vanwege de theologische recontextualisering van
de openbaring vandaag de dag.
1
De vraag naar openbaring is in de wereld van nu onbegrijpelijk geworden,
ook al geldt dat dan misschien niet voor theologen, of misschien zelfs ook
wel voor hen. Als het beslissende punt waarop geloof op een wezenlijke
manier verder gaat dan elke zogenaamd neutrale benadering van ‘religie’ is
het hele idee van de openbaring problematisch in een van tradities en mythen
ontdane, gepluraliseerde en geïndividualiseerde samenleving – zo wordt het
bijvoorbeeld getolereerd dat men de Bijbel bestudeert als literatuur maar niet
dat men het beroep dat erin wordt gedaan op de lezer of op de gemeenschap
van gelovigen serieus neemt.
2
Binnen een academische context betekent
spreken over openbaring vaak dat men dan ook niet meer kan deelnemen aan
1 k. rahner, Das dynamische in der Kirche, Basel 1958, 74-76.
2 Zie l. boeve, God Interrupts History: Theology in a Time of Upheaval. Translation B. Doyle, New
York/London 2007.