1 ARKEOLOJİ VE SANAT | 162: EYLÜL-ARALIK 2019 Derekutuğun’da Ele Geçen Acheuléen İki Yüzeyli Alet Hatice Gönül Yalçın – Neyir Kolankaya-Bostancı – Ünsal Yalçın Dr., Deutsches Bergbau-Museum Bochum / Ruhr-Universität Bochum. Orcid no: 0000-0002-4559-7790, goenuel.yalcin@bergbaumuseum.de – Doç. Dr., Hacettepe Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, neyir@hacettepe.edu.tr – Prof. Dr., Deutsches Bergbau-Museum Bochum / Ruhr-Universität Bochum. Orcid no: 0000-0001-8626-1065, uensal.yalcin@bergbaumuseum.de ACHEULÉEN BIFACE FROM DEREKUTUĞUN Abstract In definition of the prehistoric migration routes of the earliest human beings, determination of the sites plays an crucial role. There is no doubt that in these first migrations from Africa, Anatolia had an important place. Evidence of the earliest stages of human history, called the Paleolithic Age, has been increasing with excavations and surveys carried out in recent years. Lower Palaeolithic bifacial tools unearthed in Turkey are mostly concentrated in southeastern and central Anatolia. However, in northern Anatolia the number of bifaces is quite low. From this point of view an Acheuléen bifa- cial tool uncovered in 2009 season, during the preliminary work at the excavations in Derekutuğun which is located approximately 75 km northwest of the province capital Çorum in northern Anatolia, epitomizes an important stray find particularly in the understanding of the hunter-gatherer move- ments, migration routes and cultural connections between northern Anatolia and southern Caucasus during the Lower Paleolithic. Derekutuğun represents an important site, because of its native cop- per deposits, prehistoric mines and the associated settlement. Due to the fact that such Acheuléen bifaces are a rarity in northern Anatolia, the aforementioned biface which is reflected a cultural tradi- tion associated with the South Caucasus would provide an important contribution to the Paleolithic research in Turkey. In addition, the presence of such an artifact in Derekutuğun could also enable assumptions about the migration routes of Homo erectus between the Caucasus and Anatolia dur- ing the Lower Paleolithic. Keywords: Lower Palaeolithic period, Acheuleén, Biface, Derekutuğun, Çorum. Öz İlk insanların tarihöncesi göç rotalarını tanımlamada buluntu yerlerinin tespit edilmesi önemli bir rol oynamaktadır. Afrika çıkışlı bu ilk göçlerde, hiç şüphe yok ki, Anadolu oldukça önemli bir yere sahiptir. Son yıllarda gerçekleştirilen kazı ve yüzey araştırmaları sonucunda Paleolitik Çağ olarak adlandırılan insanlık tarihin en erken aşamasına dair kanıtların arttığı görülmektedir. Türkiye’de Alt Paleolitik dönemde iki yüzeyli aletlerin ele geçtiği buluntu yerleri Güneydoğu Anadolu ve Orta Anadolu’da yoğunlaşmaktadır. Diğer taraftan, Kuzey Anadolu’da iki yüzeylilerin sayısı oldukça azdır. Bu açıdan bakıldığında, Çorum İli’nin Bayat İlçesi’ne bağlı Derekutuğun tarihöncesi bakır maden galerileri ve madenci yerleşmesi kazıları kapsamında yapılan ön çalışmalar sırasında, 2009 kazı mevsiminde ele geçen Acheuléen iki yüzeyli alet Paleolitik Çağ’ın erken evrelerinde, özellikle Anadolu ile Güney Kafkaslar arasındaki avcı-toplayıcı grupların hareketleri, göç rotaları ve kültürel ilişkilerin anlaşılma- sında önemli bir münferit buluntuyu oluşmaktadır. Bu tipteki Acheuléen iki yüzeylilerin Türkiye’de az sayıdaki örneklerle temsil edilmesi nedeniyle, ele aldığımız buluntunun Güney Kafkaslar ile ilişkili bir kültürel geleneği yansıttığı ve bu nedenle Türkiye Paleolitik Çağ araştırmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Kısacası, Derekutuğun’da bu tür bir Acheuléen iki yüzeyli aletin varlığı Alt Paleolitik dönemde Homo erectusun Kafkaslar ile Anadolu arasındaki göç rotaları hakkında da bilgi verir nite- liktedir. Anahtar Sözcükler: Alt Paleolitik Dönem, Acheuleén, İki Yüzeyli Alet, Derekutuğun, Çorum. * Araştırma Makalesi. Makale geliş tarihi: 09.04.2019; Makale kabul tarihi: 26.08.2019