Yıl: 4, Sayı: 18, Aralık 2017, s. 359-373 Asuman GÖKHAN 1 Özkan DAYI 2 MOĞOL HÂKĠMĠYETĠ VE FARS EDEBĠYATINA ETKĠLERĠ Özet Moğol hâkimiyeti ve istilası, etkin olduğu tüm coğrafyalara ve özellikle Fars edebiyatının şamil olduğu sahaya iktisadî, siyasî ve içtimai açıdan büyük yıkımlara sebep olmuştur. Bu durumdan İran coğrafyası ve bu coğrafyanın kültürel anlamda etkin olduğu alanlar fazlası ile bu tahribattan nasibini almıştır. Buradan hareketle Ön Asya‟da ekonomisinin temelini oluşturan tarım, insan gücünün göç ve katliamlarla yok olma sonucunda çökmesine bağlı olarak iktisadî refaha paralellik gösteren tüm sanat dallarının büyük bir darbe aldığı söylenebilir. Bu dönemde iktisadî ve siyasî anlamda tahrip edilen İran coğrafyasında, çok şaşırtıcı bir şekilde edebiyatın ve özellikle şiirin Fars edebiyatında zirve yaptığını rahat bir şekilde söyleyebiliriz. Bu durumun temel nedeni baskı ve yıkıma karşı halkın edebiyatla kendini ifade edebildiği şeklinde açıklanabilir. Tüm bunları göz önünde tutarak; özellikle tarihî bilgileri aktarması açısından bu dönemin edebî eserlerini ve müeddiplerini sadece vekayinâme niteliği taşıyan eserlerde değil, aynı zamanda edebî simalarının eserlerinde de incelemeye çalışarak dönem hakkında genel bir bilgi vermeye çalışacağız. Anahtar Kelimeler: Moğollar, İran, Edebiyat, Şiir MONGOL DOMINATION AND ITS INFLUENCE ON PERSIAN LITERATURE Abstract Mongol domination and invasion caused big destructions for the whole geography it was influential and especially for the area of Persian literature in 1 Yrd. Doç. Dr., Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Fars Dili ve Edebiyatı Bölümü, agokhan@atauni.edu.tr. 2 Yrd. Doç. Dr., Bayburt Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü, ozkandayii@gmail.com.