การประชุมวิชาการระดับชาติ "ดินแดนแฟนตาชี : ความจริงและจินตนาการในสังคม
ดิจิทัล”ในวาระครบรอบ 45 ปี แห่งการสถาปนาคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์
มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี วันที ่ 23-24 สิงหาคม พ.ศ.2562 ณ
โรงแรมเซ็นทารา หาดใหญ่ สงขลา
ศิวนาฏราช การนำาท่าฟ้ อนรำา จากหน้าบันปราสาทขอมในอีสาน
ใต้
ไปใช
้
สร้างสรรค์การแสดงชุดรำาอัปสรา
ยโสธารา ศิริภาประภากร
1
สุพัตรา วะยะลุน
2
สำาเริง อินทยุง
3
สุริยา คลังฤทธิ ์
4
บทค ัดย่อ
อาณาพื ้นที ่เจตอีสานใต ้ ได ้ปรากฏมีปราสาทขอม ยุคโบราณได ้
สร ้างเพื ่อสักการะแด่พระศิวะ เทพผู ้ยิ ่งใหญ่ตามหน้าบันปราสาททั้ง 6
แห่ง ปรากฏการแกะสลักหน้าบันปราสาท เป็ นรูปของ ศิวะนาฎราชซึ ่ง
เป็นภาพที ่มีความหมายและตำานาน เรื ่องเล่าทั้งด ้านศาสนา ความเชื ่อ
และพิธีกรรม ภาพการแกะสลักได ้กล่าวถึงการร่ายรำาของ พระศิวะ และ
การร่ายรำานี ้เป็ นทั้งก่อกำาเนิดการสร ้างสรรค์ และการทำาลายล้างด้วย
ภาพศิวนาฎราช ได ้ถูกนำามา เข ้าสู่ศิลปะการร่ายรำา ของชาวอีสานใต ้
ในนาม ชุดการรำาอัปสรา ซึ ่งจะเป็นสตรีล ้วนและมีการประดับตกแต่ง
ด ้วย เครื ่องประดับ สวยงาม สวมมงกุฎ ประกอบการร่ายรำาที ่สวยงาม
อ่อนช ้อย และทวงท่าร่ายรำา ได้ปรากฏ ท่า ศิวะนาฎราช ด้วย ซึ ่งจุดนี ้
เองที ่เป็ นการสื ่อความหมาย และการนำามาบูรณาการ เชิงสร ้างสรรค์
และได้เป็นแบบเฉพาะ ทางอีสานใต้ ใช ้การร่ายรำาชุดนี ้ในการแสดง ซึ ่ง
ถือว่าได ้นำาสัญลักษณ์ ภาพจำาหลัก ศิวนาฎราช มาประกอบเพื ่อให ้เกิด
คุณค่า และผสมผสานกับท่วงท่า อันทรงพลัง และใช ้เป็นการแสดงใน
วาระงานสำาคัญต่างๆ จนเป็นที ่รู ้จักในแถบอีสานใต ้
คำาส
ำ
าค ัญ : ศิวนาฎราช , ท่าฟ้อนรำา , หน้าบันปราสาทขอม , อีสานใต ้ ,
อัปสรา
1
(อาจารย์พิเศษ) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตสุรินทร์
,0887147526, Email: yasotharar.s@gmail.com
2
มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ ,จังหวัดสุรินทร์ , 085-6824711
3
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตสุรินทร์ , 089-
5819532, Ton_Samroeng.com
4
มหาวิทยาลัยมหิดล กรุงเทพมหานคร, 086-2493990