Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Tefsir İlmiyle Alakalı Maddeler 1 Tefsir Kur’ân-ı Kerîm âyetlerini açıklamayı ve yorumlamayı ifade eden terim; Kur’an âyetlerini yorumlama ilmi ve bu alandaki eserlerin ortak adı. 2 Hakaiku't-Tefsir Muhammed b. Hüseyin es-Sülemî’nin (ö. 412/1021) tasavvufî tefsiri. 3 İşari Tefsir Sûfînin kalbine doğduğu kabul edilen işaretlere dayanarak âyetleri yorumlaması; mutasavvıfların bu yöntemle yaptıkları tefsirler için kullanılan bir tabir. 4 Tefsiru'l-Celaleyn Celâleddin el-Mahallî’nin (ö. 864/1459) yarım bırakıp Celâleddin es-Süyûtî’nin (ö. 911/1505) tamamladığı Kur’ân-ı Kerîm tefsiri. 5 Tefsiru'l-Esma ve'd-Daavat Hattâbî’nin (ö. 388/998) esmâ-i hüsnâ ve duaya dair eseri. 6 Tefsiru'l-Kur'ani'l-Azim Ebü’l-Fidâ İbn Kesîr’in (ö. 774/1373) Kur’ân-ı Kerîm tefsiri. 7 Tefsiru'l-Kurtubi Muhammed b. Ahmed el-Kurtubî’nin (ö. 671/1273) Kur’ân-ı Kerîm tefsiri. 8 Tefsiru'l-Menar Reşîd Rızâ’nın (ö. 1935) Kur’an tefsiri. 9 Tefsiru't-Taberi İbn Cerîr et-Taberî’nin (ö. 310/923) Kur’ân-ı Kerîm tefsiri. 10 et-Tefsiru'l-Kebir Fahreddin er-Râzî’nin (ö. 606/1210) Kur’ân-ı Kerîm tefsiri. 11 Tibyan Tefsiri Ayıntâbî Mehmed Efendi’nin (ö. 1111/1699) Kur’ân-ı Kerîm’in ilk Türkçe matbu tefsiri olan eseri. 12 Camiu'l-Beyan fi Tefsiru'l-Kur'an Muînüddin el-Îcî’nin (ö. 905/1500) Kur’an tefsiri. 13 Cevamiu't-Tibyan fi Tefsiru'l-Kur'an Muînüddin el-Îcî’nin (ö. 905/1500) Kur’an tefsiri. 14 Adem b. Ebu İyas Tefsir ve hadis âlimi. 15 Aydemir, Abdullah Tefsir alanında çalışmış bilim adamı. 16 Bakkali Tefsir ve nahiv âlimi. 17 Bosnevi Tefsir âlimi. 18 Ebu'l-Aliye er-Riyahi Tefsir, hadis ve kıraat âlimi, tâbiî. 19 Ebu'l-Ferec el-Hatip Tefsir, fıkıh ve nahiv âlimi. 20 Esbab-ı Nüzul Tefsir ilminin âyet veya sûrelerin iniş sebeplerini araştıran dalı. 21 Gazzi, Bedrettin Tefsir, kıraat, hadis, fıkıh âlimi; edip ve şair. 22 Hakim Şah el-Kazvini Tefsir, kelâm ve mantık âlimi, tabip. 23 Hazin, Ali b. Muhammed Tefsir, hadis ve fıkıh âlimi. 24 Herevi, Ahmed b. Muhammed Tefsir, hadis ve dil âlimi. 25 Hibetullah b. Selame Tefsir, hadis ve nahiv âlimi. 26 Hîrî Tefsir ve hadis âlimi. 27 İbn Atıyye ed-Dımeşki Tefsir ve kıraat âlimi. 28 İbn Cüreyc Tefsir, hadis ve fıkıh âlimi, tâbiî. 29 İbn Ebu Şerif, Burhaneddin Tefsir, hadis ve fıkıh âlimi. 30 İbn Habib, en-Nisaburi Tefsir âlimi. 31 İbn Şehraşub Tefsir, hadis ve nahiv alanındaki çalışmalarıyla tanınan Şiî âlim. 32 İbn Teymiyye, Mecdüddin Tefsir, kıraat, hadis ve fıkıh âlimi. 33 İbn Ümmü Kasım Tefsir, kıraat ve nahiv âlimi. 34 İbn Zübeyr es-Sekafi Tefsir, hadis ve fıkıh âlimi. 35 Kelbi, Muhammed b. Saîb Tefsir ve nesep âlimi. 36 Kevaşi Tefsir ve kıraat âlimi. 37 Kirmani, Tacülkurra Tefsir, nahiv ve kıraat âlimi. 38 Mehdevi Tefsir ve kıraat âlimi. 39 Mekki b. Ebi Talib Tefsir ve kıraat âlimi. 40 Meraği, Ahmed b. Mustafa Tefsir ve Arap edebiyatı âlimi. 41 Meraği, Muhammed Mustafa Tefsir ve fıkıh âlimi, fikir ve mücadele adamı, Ezher şeyhi. 42 Muafa b. İsmail Tefsir, fıkıh ve hadis âlimi. 43 Mucaşiî Tefsir ve Arap dili âlimi. 44 Nakkaş, Muhammed b. Hasan Tefsir, kıraat ve hadis âlimi. 45 Niksari Tefsir ve kelâm âlimi. 46 Nisaburi, Mahmud b. Ebü'l-Hasan Tefsir âlimi ve Hanefî fakihi. 47 Sealibi, Ebu Zeyd Tefsir, hadis ve fıkıh âlimi. 48 Secavendi,Muhammed b. Tayfur Tefsir ve kıraat âlimi. 49 Sefakusi Tefsir ve nahiv âlimi. 50 Sofuoğlu, Mehmet Tefsir hocası, Ṣaḥîḥ-i Buḫârî ve Ṣaḥîḥ-i Müslim mütercimi. 51 Şeyhzade Tefsir âlimi ve fakih. 52 Fazl Hasan Abbas Tefsir, Arap dili ve belâgatı âlimi. 53 Ahmed Hüsameddin Mutasavvıf, tefsir âlimi. 54 Ata b. Dinar Mısırlı tefsir ve hadis âlimi. 55 Atufi, Hayreddin Hızır Osmanlı tefsir ve hadis âlimi, vâiz. 56 Haddadi Kıraat, tefsir, Arap dili ve edebiyatı âlimi. 57 İbn Akile Hadis, tefsir, kelâm ve tasavvuf âlimi, tarihçi ve Kādirî şeyhi. 58 Kandehlevi, Muhammed İdris Pakistanlı tefsir, hadis ve kelâm âlimi. 59 Kâşânî, Abdurrezzak Tasavvufî tefsir ve terimlere dair eserleriyle tanınan mutasavvıf. 60 Kiyâ el-Herrasi Fıkıh, tefsir ve hadis âlimi. 61 Melihabadi Hintli tefsir ve hadis âlimi. 62 Semin el-Halebi Kıraat, tefsir ve nahiv âlimi. 63 Tantavi Cevheri İlmî tefsir hareketinin önemli temsilcilerinden Mısırlı âlim. 64 Teymi Hadis, tefsir, Arap dili ve edebiyatı âlimi. 65 Zehebi, Muhammed Hüseyin et-Tefsîr ve’l-müfessirûn adlı eseriyle tanınan Mısırlı âlim. 66 Abbasi, Abdürrahim Hadis, tefsir, Arap dili ve edebiyatı âlimi. 67 Ahmed Hamdi, Serbestzade Son devir tefsir âlimi ve şair. 68 Devletabadi Hindistan’da yetişen tefsir, fıkıh ve nahiv âlimi. 69 Ebu Ma'şer et-Taberi Kıraat ve tefsir âlimi. 70 Fahreddin er-Razi Kelâm, felsefe, tefsir ve usûl-i fıkıh alanlarına dair çalışmalarıyla tanınan Eş‘arî âlimi. 71 İbn Allan Hadis ve tefsir âlimi, tarihçi. 72 İbn Ebu Şeybe, Ebu'l Hasan Hadis ve tefsir âlimi. 73 İbn Keysan Dil, edebiyat, tefsir ve hadis âlimi. 74 İbn Merduye Hadis hâfızı, tefsir, tarih ve coğrafya âlimi. 75 İbnu'l-Esir, Mecdüddin Hadis ve tefsir âlimi, edebiyatçı ve biyografi yazarı. 76 İbnu'r-Rumiyye Hadis, fıkıh, tefsir ve nebâtat âlimi, eczacı. 77 Kassab Hadis ve tefsir âlimi. 78 Kuşeyri, Abdulkerim b. Hevazin Mutasavvıf, kelâm, tefsir ve hadis âlimi. 79 Muafa en-Nehrevani Edip, kıraat, tefsir ve hadis âlimi, fakih. 80 Said b. Cübeyr Hadis ve tefsir konusundaki rivayetleriyle bilinen tâbiî. 81 Sehavi, Alemüddin Kıraat ve tefsir âlimi. 82 Siyalkuti Dil, belâgat, tefsir, kelâm ve mantık alanlarında hâşiyeleriyle tanınan Hindistanlı âlim. 83 Şinkiti, Muhammed Emin Moritanya asıllı tefsir âlimi. 84 Attabi, Ahmed b. Muhammed Hanefî fakihi ve tefsir âlimi. 85 Bekri, Ebu'l-Hasan es-Sıddiki Mısırlı mutasavvıf-şair, tefsir, hadis ve fıkıh âlimi. 86 Ebu Said-i Sani Nakşibendî şeyhi ve tefsir âlimi. 87 Ebu Yusuf el-Kazvini Mu‘tezile kelâmcısı ve tefsir âlimi. 88 Esam, Ebu Bekir Basra Mu‘tezilesi’ne bağlı tefsir, kelâm ve fıkıh âlimi. 89 Ferra, Yahya b. Ziyad Arap dili ve tefsir âlimi. 90 İbn ebu'r-Rebi Endülüslü nahiv ve tefsir âlimi. 91 İbn Futays Hadis hâfızı ve tefsir âlimi. 92 İbn Rahuye Hadis, fıkıh ve tefsir âlimi. 93 İbn Zafer Dil, edebiyat ve tefsir âlimi. 94 İsferayini, Şehfur b. Tahir Kelâm, fıkıh ve tefsir âlimi. 95 Kasri, Abdulcelil b. Musa Kelâm, hadis ve tefsir âlimi, sûfî. 96 Nehhas Arap dili ve tefsir âlimi. 97 Zebidi, Muhammed Murtaza Lugat, hadis, tasavvuf, tefsir, fıkıh, tarih ve biyografi âlimi. 98 Bakuli Arap dili ve tefsir âlimi. 99 Abdullah b. Abbas Hz. Peygamber’in amcasının oğlu, tefsir ve fıkıh ilimlerinde otorite kabul edilen ve çok hadis rivayet edenler arasında yer alan sahâbî. 100 Cemaleddin Aksarayi Osmanlılar’ın ilk devrinde yetişen tefsir, lugat, edebiyat ve tıp âlimi. 101 Cubbai, Ebu Ali Basra Mu‘tezilesi reislerinden, kelâm, tefsir ve fıkıh âlimi. 102 Fezailu'l-Kur'an Kur’an’ın üstünlükleri hakkındaki bilgiler, tefsir ilminin bu bilgilere dair disiplini ve bu konuyla ilgili literatür için kullanılan bir tabir. 103 Ma'mer b. Müsenna Arap dili ve edebiyatı, tefsir, ahbâr ve nesep âlimi. 104 Muhatap Osmanlılar’da padişahın huzurunda yapılan tefsir derslerine müzakereci olarak katılan âlim. 105 Mukarrir Osmanlılar’da padişahın huzurunda yapılan tefsir derslerinde ders takrir eden âlim. 106 Mukatil b. Süleyman Kur’an’ı baştan sona kadar tefsir eden ilk müfessir. 107 Sem'ani, Ebu'l-Muzaffer Şâfiî fakihi, kelâm ve tefsir âlimi. 108 Ukberi Arap dili ve edebiyatı, tefsir, hadis ve fıkıh âlimi. 109 Üdfüvi, Muhammed b. Ali Mısırlı nahiv, kıraat ve tefsir âlimi. 110 Keskin, Muhammed Şirin Arap dili ve edebiyatı, tefsir ve fıkıh âlimi. 111 Tablavi Arap dili ve edebiyatı, tefsir, hadis ve fıkıh âlimi. 112 Dirini Rifâiyye tarikatının Azîziyye kolunun kurucusu, tefsir, fıkıh, kelâm âlimi, mutasavvıf-şair. 113 Fevatihu's Süver Sûrelerin başlangıç cümleleri anlamında bir tefsir terimi. 114 Haralli Daha çok sûfî olarak tanınan tefsir, kelâm ve fıkıh âlimi. 115 Havatimu's-Süver Sûrelerin son cümleleri anlamında bir tefsir terimi. 116 Muhasibi İlk sûfîlerden, hadis, kelâm ve tefsir âlimi.