Gepubliceerd in: Cum Suis: vriendenboek Carel Stolker, Den Haag [BJU] 2021, pp. 331-338 Wereldburgerschap aan de universiteit: hoe maken wij van de (rechten)student een global citizen? Jan Smits* In zijn indrukwekkende monografie over de aard en de toekomst van de juridische faculteit vraagt Carel Stolker wat de rol moet zijn van waarden in de juridische opleiding. 1 Voor de niet- juridisch geschoolde lezer lijkt deze vraag wellicht overbodig: is het recht zelf niet bij uitstek een product van ‘waarden’ en is de rechtenstudie daarmee niet gericht op het aanleren daarvan? En is niet algemeen aanvaard dat de advocaat, de officier van justitie en de rechter gebonden zijn aan strenge beroepsnormen die uitdrukking zijn van de waarde die wij aan de rechtstaat hechten? Dat is ten dele juist. Maar dat is dan ook niet wat de met deze bundel gehuldigde collega bedoelt. Hem gaat het om een ander type waarden. Tegenover de neiging van de toekomstige jurist om misschien alleen uit te zijn op het nastreven van haar eigen egoïstische doelen, plaatst hij de bijdrage die juristen potentieel kunnen leveren aan de maatschappij, de rechtsstaat en het algemeen belang. Het gaat dan om de onderliggende maatschappelijke waarden die de jurist, zoals ieder ander, moet omarmen om te kunnen functioneren als een verantwoordelijk en dus volwaardig burger van de maatschappij. De student zou die waarden moeten internaliseren en vervolgens uitdragen. In deze bijdrage wordt nagegaan hoe dit streven aan de universiteit, en meer in het bijzonder aan de juridische faculteit, vorm zou kunnen krijgen (of reeds krijgt). Opmerkelijk is dat die vraag na het verschijnen van Stolkers monografie een nieuwe dimensie heeft gekregen door de opgekomen discussie over onderwijs in zogenoemd ‘wereldburgerschap’ of global citizenship. Net zoals bij onderwijs over ‘waarden’, is ook daar de vraag hoe dat thema te integreren in het onderwijs. Aan hooggestemde idealen bestaat te dier zake geen gebrek, wél aan concrete aanwijzingen over hoe die idealen te realiseren. Deze bijdrage hoopt daarmee bij te dragen aan iets waarvan Carel aan het begin van de jaren 1990 reeds getuigde bij de Leidse Afdeling Burgerlijk Recht. Jonge medewerkers die daar – overigens zonder morren – werden gehuisvest in kamers zonder ramen werd door Carel steevast voorgehouden dat dit niks gaf nu het aan de academie niet gaat om uitzicht, maar om inzicht. Welk inzicht kunnen wij bijbrengen over wat wereldburgerschap voor de (juridische) student betekent? Waarden van en aan de universiteit Aan alle inzicht gaat heldere begripsvorming vooraf. Wat zijn ‘waarden’ nu precies? Enerzijds zijn er de waarden die de universiteit zelf uitdraagt. Ter onderscheiding van visie, missie, strategie en doel, gaan waarden volgens Stolker over hoe een universiteit zich naar de buitenwereld wil gedragen op het terrein van onderzoek en onderwijs. 2 Zijn analyse van hoe universiteiten daar vorm aan geven levert echter niet veel op: in de marketingpraktijk van de hedendaagse universiteit zijn pompeuze omschrijvingen van hooggestemde missies en ambities vele malen talrijker dan nauwgezette definities van de aangehangen waarden. * J.M. Smits is hoogleraar Privaatrecht en decaan van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Universiteit Maastricht. 1 C. Stolker, Rethinking the Law School, Cambridge: Cambridge University Press 2014, p. 120 v. 2 Stolker, Rethinking the Law School, p. 123: ‘they give the outside world an idea, a promise even, about how you will behave as a school or a university when teaching and doing research. ’