ISSN: 1306-732X (Print)/E-ISSN: 2564-680X (Online) Haziran / June 2020 Kaya Tan Pınar (2020). “CÂMİʻU’T-TEVÂRÎH’TE SELÇUKLU DEVLET ADAMLARI HAKKINDAKİ ŞİİRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. XV/I, s. 49-57. Tarih-Araştırma Geliş Tarihi / Received: 27.03.2020 Kabul Tarihi / Accepted: 02.06.2020 CÂMİʻU’T-TEVÂRÎH’TE SELÇUKLU DEVLET ADAMLARI HAKKINDAKİ ŞİİRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Pınar Kaya Tan 1*+ 1 Dr., Kırklareli Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Ortaçağ Tarihi Anabilim Dalı * pinarkaya@klu.edu.tr + ORCID: 0000-0002-7025-399X. Öz–Gerek siyasî gerekse sosyal ve toplumsal alanlarda Ortaçağ tarihi ile ilgili araştırma yapmak isteyenler farklı türlerdeki pe k çok kaynağa müracaat etmek durumundadır. Şairlerin biyografileri ve şiirlerinden örnekler bulunan tezkireler, şiir dîvânları, umumî ya da hususî tarihlerdeki kasideler ve hicivler Ortaçağ tarihi araştırmaları açısından son derece önemli kaynaklardandır. Bilhassa edebî eserlerde, devlet adamları ve kumandanların tarihte üstlendikleri rolün dışında özel hayatlarına da yer verilmekte, böylelikle kıymetli bilgiler gün ışığına çıkmaktadır. Ortaçağ Türk tarihi çalışmaları açısından vazgeçilmez eserler arasında yer alan Câmiʻu‟t-tevârîh’in Selçuklular tarihini ihtiva eden cildinde de bu bağlamda hem Selçuklu Sultanlarının faaliyetleri tarihî kronolojiye uygun olarak aktarılmakta hem de yer yer beyitlere, şiirlere yer verilerek anlatım zenginliği sağlanmaktadır. Eserde bulunan şiirlerde şüphesiz siyasî tarihin yanı sıra diğer kaynaklarda çokça bahsedilmeyen devrin sosyal, iktisadî, kültürel ve edebî hayatı hakkında ipuçları bulunmaktadır. Bu çalışmada da Reşîdüddin’in eserinde Selçuklu Sultanları haricinde dönemin siyasî hayatına tesir etmiş olan başta vezîrler olmak üzere çeşitli dîvân görevlilerinin, emîrlerin hayatları ve faaliyetleriyle ilgili bilgiler barındıran ya da bizzat bu devlet görevlileri tarafından yazılmış olan şiirlerin Farsçadan dilimize tercüme edilmesi ve tarihî açıdan değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Anahtar Kelimeler – ReĢîdüddin Fazlullāh, Câmiʻu‟t-tevârîh, Selçuklular, Ģiir, Tâcülmülk, Müeyyidülmülk, Hasbeg. THE EVALUATIONS OF THE POEMS ABOUT THE SALDJŪḲID STATESMEN IN JĀMIʻAL-TAWĀRĪKH Abstract – Those who want to do research on the history of Medieval in both political and social and communal fields must apply to many different types of sources. Tedh keres which has biographies of poets and examples of their poems, dīvāns of poetry, qasīdes and satires found in historical sources written for public or private purposes are very important sources with regards to Medieval history research. Especially literary works, divulge private lives of statesmen and commanders along with their roles in history thus revealing valuable information. Jāmiʽal-Tawārīkh , which is among the indispensable sources in terms of Medieval Turkish history studies, depicts activities of the Saldj ūḳid Sulṭāns in accordance with the historical chronology, enriched with verses and poems in this contexts in its volume containing the history of Saldj ūḳids. In the poems in this work certainly, besides political history and there are also clues about the social, economic, cultural and literary life of the period, which is not mentioned in other sources. This study aims to translate poems included in the works of that contain information on the lives and activities of various dīwān officials and amīrs, particularly viziers that influenced the politi cal life of the era except for the Saldj ūḳid Sulṭāns or poems specifically written by them from Persian language and to evaluate these poems historically. Keywords – Rash īd al-Dīn Faḍlullāh, Jāmiʽal-Tawārīkh , Saldjūḳids, poetry, Tāj al-Mulk, Mu‟ayyid al-Mulk, Ḥasbeg.