Bàn về tốc độ, hiệp đồng tác chiến và tác chiến đa chiều: sự chuyển dịch trong tư tưởng quân sự Nguyễn Phước Lộc Nghiên cứu tự do, Việt Nam Tóm tắt Những học thuyết quân sự dao động giữa phòng ngự và tấn công, giữa vận động chiến và tiêu hao sinh lực, đi từ ý niệm k chính đến phân chia quân chủng và hiệp đồng tác chiến. Các học thuyết có thể kế thừa hoặc phủ định lẫn nhau và sự khác biệt phụ thuộc vào 2 yếu tố: mục tiêu chiến lược đề ra và bản sắc (địa lý, kinh tế, chính trị) của từng quốc gia. Bài nghiên cứu này tập trung vào sự chuyển dịch của tư tưởng quân sự từ sự hỗ trợ lẫn nhau giữa các quân chủng đến sự phối hợp liền lạc nhằm tng tốc độ và hiệu quả tác chiến, góp phần vào tính tất định thắng/bại của những cuộc chiến trong tương lai khi mà rủi ro hoặc yếu tố ngẫu nhiên thường xuất hiện trong những trận đánh quá khứ. Sự phối hợp liền lạc này có thể hiểu như sự hợp nhất quân chủng trong khi mỗi quân chủng vẫn tồn tại như những cá thể. Nói cách khác, nghiên cứu nhấn mạnh sự không phân định giới tuyến được chuyển từ bên ngoài vào nội tại của hoạt động quân sự. Ngoài ra, tiến bộ khoa học công nghệ ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hiện đại hóa quân đội, cng là một tác nhân góp phần vào tính tất định của đấu tranh quân sự trong tương lai. Từ khóa: chiến lược, quân chủng, k chính, hiệp đồng tác chiến, tác chiến đa chiều. 1. Giới thiệu Tư duy quân sự cổ điển, cụ thể trong binh pháp Tôn Tử gồm 3 điểm: 1. Sự lừa dối. 2. K và chính. 3. Lợi dụng địa hình. Ba yếu tố này xuất hiện nhiều trong các trận đánh từ cổ đại đến hiện đại, và cần nói thẳng rằng sự lừa dối trong chiến tranh là quan trọng nhất. Phân chia kì binh và chính binh thể hiện một phần sự lừa dối. Nghi binh chính xác lừa dối. Tại sao như vậy? Vì chiến tranh liên quan sinh mệnh của từng con người và cả quốc gia nên phải chiến thắng hoặc không bị đánh bại bằng mọi giá. Nhưng thời đại chuyển biến khác đi, khi chiến tranh chỉ ở mức rn đe hoặc giải quyết xung đột nhỏ cùng sự phát triển của khoa học công nghệ, thì tư tưởng quân sự sẽ chuyển dịch theo chiều hướng mà sự bất định trong một trận chiến giảm đi và kết quả là 3 điểm chính trong tư duy quân sự trở thành: 1. Sự lừa dối có thể không cần thiết vì tốc độ tác chiến và sự phức tạp của kỹ thuật quân sự trở thành bức màn che hay kính lúp. 2. Khái niệm k – chính không đồng nhất với sự phân chia quân chủng nhưng mỗi quân chủng (hải – lục – không) khi phối hợp tác chiến có thể vừa là k vừa là chính. Nghi binh có thể tốn thời gian và chi phí, chưa chắc hiệu quả bằng đòn trực diện sấm sét. 3. Môi trường tác chiến trải rộng từ đất liền, biển, vùng trời đến không gian v trụ (vệ tinh), không gian kỹ thuật số (không gian mạng). Khi sự bất định thắng/bại trong một trận chiến giảm đi, các quốc gia buộc phải kiện toàn lực lượng quân sự theo hướng hiện đại hóa và vì vậy tư tưởng quân sự thay đổi theo. Nếu bên A có sức mạnh quân sự vượt trội tấn công bên B thì B có thể tiến hành tiêu thổ kháng chiến để chống cự (như Nga đối phó với Napoléon và ức Quốc Xã) với k vọng A sẽ sa lầy dẫn đến thất bại. Quá khứ đã có nhiều cuộc thành công. Bây giờ, giả sử A sa lầy nhưng B cng chịu sự tổn thất về kinh tế, cơ sở hạ tầng và nhân mạng dân sự khó chấp nhận trong xã hội hiện đại trong khi A vẫn rút lui được nếu A có sức mạnh không thể sụp đổ. Một cách khác, B phân rõ