ARTYKUŁY Samorząd Terytorialny 1–2/2021 16 dr Jakub H. Szlachetko jest adiunktem w Katedrze Postępowania Administracyjnego i Sądowoadministracyjnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego, adwokatem oraz prezesem Zarządu Instytutu Metropolitalnego. nr ORCID: 0000-0002-4152-5394, e-mail: jakubszlachetko@gmail.com Tezy do ustawy o samorządzie metropolitalnym. Przyczynek do dyskusji o brakującej reformie Slowa kluczowe: metropolia, obszar metropolitalny, samorząd metropolitalny, integracja metropolitalna, reforma metropolitalna Transformacja ustrojowa przyniosła restytucję instytucji samorządu terytorialnego – w 1990 r. przywrócono samorząd gminny, zaś w 1998 r. utworzono samorząd powiatowy oraz samorząd województwa. Reforma samorządowa – jakkolwiek ze wszech miar uzasadniona i oceniania pozytywnie – nie uwzględniała dwóch istotnych dla samorządności terytorialnej zjawisk: regio- nalizacji i metropolizacji. Kwestia metropolitalna, pomimo upływu kolejnych dekad, w dalszym ciągu pozostaje niezałatwiona. Pojawiały się wprawdzie koncepcje ustrojowe czy nawet projekty ustaw, jednak w wymiarze systemowym miasta metropolitalne i ich obszary funkcjonalne wciąż nie posiadają „szytych na miarę” (społecznych potrzeb i oczekiwań) form organizacyjnych. W prezentowanym opracowaniu przedstawiono autorską koncepcję samorządu metropolitalnego w formie tez ustawowych, która wpisuje się w trwającą w piśmiennictwie naukowym i eksperckim debatę metropolitalną. W ładza publiczna Rzeczypospolitej Pol- skiej dopuściła się rażącego zaniechania, pozostawiając tzw. kwestię metropolitalną poza ramami polityki ustrojowej i regulacji ustawo- wej państwa. „Ojcowie-założyciele” III RP, jej wielcy reformatorzy, zapoczątkowali proces transformacji ustrojowej, który w pewnym mo- mencie zatrzymał się. Odważnym decyzjom o odtworzeniu systemu samorządu teryto- rialnego nie wtórowały dalsze, niezbędne dla sprawnego zaspokajania potrzeb społecznych i funkcjonowania aparatu administracyjnego metropolii – w szczególności w zakresie za- rządzania obszarami funkcjonalnymi najwięk- szych miast czy poprzez wykorzystanie pojęć z zakresu geografi społeczno-ekonomicznej i urbanistyki. Choć w dyskursie naukowym i publicznym problematyka ta jest ciągle obec- na, stan prawny – w ujęciu systemowym – nie uległ zmianie. Niniejsze opracowanie wpisuje się w nurt debaty metropolitalnej, samorządowej czy może szerzej – ustrojowej, i prezentuje autorską kon- cepcję samorządu metropolitalnego w formie kilkudziesięciu tez do ustawy o samorządzie metropolitalnym 1 . Dla porządku, kierując się 1 Podjęte wątki znajdują swoje rozwinięcie w książce: J. Szla- chetko, Normatywny model samorządu metropolitalnego, Gdańsk 2020.