Prace i Studia Geograficzne ISSN: 0208–4589; ISSN (online): 2543–7313 2020, t. 65.1, s. 73–82 Wpłynęło: 12.05.2019 Zaakceptowano: 28.11.2019 Zalecany sposób cytowania/Cite as: Trigos-Peral G., Witek M., Czechowski W., 2020, Mrówki Pola Mokotowskiego w Warszawie, Prace i Studia Geograficzne, 65.1, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, s. 73� –82. 82. 82. Gema TRIGOS-PERAL 1 , Magdalena WITEK 2 , Wojciech CZECHOWSKI Polska Akademia Nauk Muzeum i Instytut Zoologii 1 e-mail: gema_trigos@miiz.waw.pl ORCID: 0000-0002-8713-5703 2 ORCID: 0000-0002-6172-8981 MRóWKI POLA MOKOTOWSKIEGO W WARSZAWIE Ants of the Pole Mokotowskie in Warsaw Zarys treści: Urbanizacja prowadzi do głębokich przekształceń naturalnych siedlisk, dlatego ochrona parków miejskich jest bezwzględnie konieczna. Stanowią one jedne z najważniejszych ostoi różnorodności biologicznej w środowisku zurbanizowanym. Pole Mokotowskie (65 ha) jest jednym z większych parków miejskich Warszawy. Ze względu na jego dużą wartość przyrodniczą zostały tam przeprowadzone badania różnorodności biologicznej na przykładzie mrówek jako uznanej grupy wskaźnikowej owadów, coraz częściej używanej do oceny przyrod- niczej jakości środowisk zantropogenizowanych i pomocnej w ustanawianiu środków ich ochrony. Na podstawie uzyskanych wyników uznano Pole Mokotowskie jako wart zachowania, cenny przyrodniczo miejski teren zieleni, proponując zarazem szereg modyfikacji w sposobie jego zagospodarowania celem wzmocnienia jego roli ekolo- gicznej jako ostoi różnorodności biologicznej w obrębie Warszawy. Abstract: Urbanization Urbanization is is associated associated with with the the strong strong transformation transformation of of natural natural habitats, habitats, thus thus the the protection protection of of city city parks is absolutely required, as they are one of the most important refuges for biodiversity in an urban environ- ment. Pole Mokotowskie (65 ha) is one of the biggest parks of Warsaw city with a high natural value. Therefore, research on the biodiversity was conducted there and ants were used as a bioindicator group. Ants are often use to assess the environmental quality of the anthropogenic environment and they serve to establish proper management procedures to protect biodiversity of parks. Our results clearly demonstrated that, park Pole Mokotowskie should be protected as it is very valuable natural green area of the city. We also proposed a number of modifications in management activities to increase the ecological role of this park as a refuge of biodiversity in Warsaw. Słowa kluczowe: biowskaźniki, Formicidae, owady, różnorodność biologiczna, urban fauna, urban greenery Keywords: bioindicators, Formicidae, insects, biodiversity, urban fauna, urban greenery WStęp Mrówki występują we wszystkich środowiskach lądowych i w większości z nich stanowią dominującą grupę makrofauny glebowej (Hölldobler, Wilson 1990). Z ich dużą liczebnością, aktywnością i wielkim za- potrzebowaniem pokarmowym kolonii wiąże się ogromna rola środowiskotwórcza tych owadów. Mrówki są zaliczane do tzw. organizmów inżynierskich, zdolnych do kształtowania środowiska przyrodniczego nie tylko pod względem biologicznym, ale także fizykochemicznym (Kovar i in. 2016; Subedi 2016; Kumar 2017; Lenoir 2001). Należą przez to do zwierząt pełniących kluczowe role w organizacji i funkcjonowaniu ekosystemów. Wielostronne ekologiczne znaczenie mrówek wynika przede wszystkim z dwóch głównych sfer ich oddziaływania na środowisko: poprzez gniazdowanie i żerowanie (Knem i in. 2000).