PRZEGLĄD ZACHODNI 2017, nr 2 JUSTYNA A. BOKAJŁO W rocław NIEMIECKIE ORDO I SPOLECZNA GOSPODARKA RYNKOWA* W PROCESIE EUROPEIZACJI „ ...polityka niemiecka i europejska nie może być w żaden sposób rozdzielona: sq jak dwie strony jednego medalu. (...) Republika Federalna Niemiec jest gotowa wnieść swój wkład do tego dużego przedsięwzięcia”. Helmut Kohl, 1989 r. WSTĘP Na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat jesteśmy świadkami systemowego kryzysu Unii Europejskiej (UE), charakteryzującego się przelewaniem problemów spill-over 2 jednej sfery do kolejnych. Państwa UE od 2008 r. borykały się z kryzysem finanso- wym, który „przelał się” na realną sferę gospodarki. W konsekwencji światło dzienne Ujrzały od dawna istniejące, zwłaszcza w państwach południowej Europy, wysokie deficyty budżetowe i problemy z zadłużeniem fiskalnym. Aneksja Krymu przez Rosję, a wcześniej rewolucja na Ukrainie ukazały słabości polityczne UE, które przelały Alfred Müller-Armack, twórca oryginalnej koncepcji Soziale Marktwirtschaft, podkreślał w swoich r?kopisach, aby pisano o niej z wielkich liter, gdyż jest to nazwa własna. W innym przypadku „soziale”/ ‘•sPołeczna” traktowana jest jako przymiotnik, co implikuje jej błędne utożsamianie z ideą welfare state. ^üller-Annack przewidział, iż Soziale Marktwirtschaft może stać się nośnym sloganem, zwłaszcza dla róż- nego rodzaju grup interesu, politycznego lobby czy partii politycznych, które będą nadużywać tej nazwy, forsując własne poglądy (liberalne, neoliberalne, socjalne czy nawet skrajnie nacjonalistyczne) i popula- ryzując swoje obietnice wyborcze w celu pozyskania elektoratu (zwłaszcza tzw. medianowego wyborcę). Rzeczywiście, do Soziale Marktwirtschaft odnoszą się w programach wyborczych niemalże wszystkie partie Polityczne w Niemczech, warto jednak zauważyć, iż jedynie CDU/CSU są najbliższe jej oryginalnej wykład- ni>stosując jednocześnie pisownię z wielkich liter. Liberałowie, czyli FDP nawiązują w większej mierze do 0rdołiberalizmu i idei W. Euckena niż do całościowej koncepcji (ordoliberalizmu, połączonego ze społecz- n°'gospodarczym humanizmem A. Riistowa i W. Röpkego oraz kolońską wykładnią Müller-Armacka), ale r°Wmet piszą o niej z wielkich liter. Niemiecka socjaldemokracja, SPD natomiast nie traktuje komponenty Soziale jako uzupełniającej w stosunku do Marktwirtschaft , lecz jako przymiotnik (soziale Marktwirtschaft), , tory identyfikuje ją z ideą państwa dobrobytu, interwencjonizmem ekonomicznym w stylu J. M. Keynesa j Sl|ną rolą polityki socjalnej. Natomiast partia Zielonych, Bündnis 90/Die Grünen, która zbliżona jest ideo- 6>cznie do SPD, stworzyła własną wykładnię Öko-soziale Marktwirtschaft/ökologische Marktwirtschaft 'Pisownia z małych liter), promującą rozwój zrównoważony i rolę ochrona środowiska, ekosystemów i za- sobów naturalnych w kontekście sprawiedliwości międzypokoleniowej. Odnosząc się zatem do oryginalnej, 1ęmieckiej Soziale Marktwirtschaft, będącej charakterystycznym stylem zarządzania gospodarczego, po- VVlnn° się go rozumieć jako całościową koncepcję, pisaną z wielkich liter. Przegląd Zachodni, nr 2, 2017 i Instytut Zachodni