PRACE NAUKOWE POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ z. 120 Transport 2018 Norbert Chamier-Gliszczyński, Jerzy Fiuk Politechnika Koszalińska, Wydział Technologii i Edukacji WYBRANE ASPEKTY KSZTAŁTOWANIA SYSTEMU NA PRZYKŁADZIE SŁUŻBY SAR Rękopis dostarczono: kwiecień 2018 Streszczenie: Artykuł jest próbą przedstawienia aspektu modelowania systemu na przykładzie lotniczego ratownictwa morskiego interpretowanego jako służba SAR (Search and Rescue). Konieczność i potrzeba istnienia służby SAR wynika z podpisanej przez Polskę Międzynarodowej Konwencji o poszukiwaniu i ratownictwie morskim. Istotnym elementem struktury służby SAR są poszczególne jego elementy (np. lokalizacja baz lotniczych itp.). Czas dolotu w miejsca znacznie oddalone od istniejących aktualnie baz lotniczej służby SAR jest na tyle istotny, że może być przyczyną niepowodzenia akcji. Powstaje pytanie, czy zwiększenie liczby baz lotniczych daje szansę na zmniejszenie kosztów funkcjonowania systemu, zwiększenia jego efektywności oraz podniesienia tym samym poziomu bezpieczeństwa na morzu i w rejonie odpowiedzialności służby SAR. Dla pełnej analizy funkcjonowania służby SAR niezbędne jest podjęcie badań optymalizacyjnych. Ze względu na złożoność służbę SAR należy rozpatrywać w kategoriach systemowych. Autorzy interpretując lotniczą służbę SAR w postaci systemu, którego odwzorowaniem jest model systemu SAR podejmują badania ukierunkowane na optymalizację działalności tej służby. Slowa kluczowe: lotnicza służba SAR, model, system. 1. WPROWADZENIE Zgodnie z zapisami Międzynarodowej Konwencji o poszukiwaniu i ratownictwie morskim sporządzonej w Hamburgu dnia 27 kwietnia 1979 roku, zwanej także Konwencją SAR (ang. Search and Rescue - poszukiwanie i ratownictwo). Rzeczypospolita Polska zobowiązana jest do zapewnienia poszukiwania i ratowania każdej osoby znajdującej się w niebezpieczeństwie na morzu, bez względu na okoliczności w jakich znalazła się. Zapisy konwencji dotyczą nie tylko załóg i pasażerów statków towarowych bądź promów pasażerskich, ale także kutrów rybackich, prywatnych jachtów, statków wycieczkowych, jednostek wojskowych i badawczych, czy też pracowników platform wiertniczych. Polska strefa odpowiedzialności wynikająca z konwencji SAR to blisko 30.000 km 2 obszaru Bałtyku Południowego oraz strefy przybrzeżnej. Morze Bałtyckie to obecnie jeden z najbardziej zatłoczonych akwenów na świecie, na którym koncentruje się ok. 15% światowego transportu (dziennie po Morzu Bałtyckim przemieszcza się średnio około 2000 różnych jednostek pływających). Zgodnie z danymi przedstawionymi przez Komisję Helsińską, w ciągu dekady 2002/2011 na Bałtyku doszło do 1133 wypadków i incydentów,