Andrzej Knapik 1 Jerzy Rottermund 2 Julia Zbożna-Lichoń 3 Efektywność terapii skojarzonej: energoterapii z muzykoterapią w leczeniu zespołów bólowych kręgosłupa The effectiveness of combined therapy: energy and music therapy in treating spine pain syndromes 1 Wydział Nauk o Zdrowiu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach 2 Wydział Fizjoterapii, Wyższa Szkoła Administracji w Bielsku Białej 3 Specjalistyczny Gabinet Rehabilitacji i Odnowy Biologicznej „VitasReh” w Krakowie Streszczenie Wstęp Epidemiologia występowania dolegliwości bólowych kręgosłupa skłania do poszukiwania nowych, skutecznych środków zaradczych. Łączenie środków terapeutycznych może w praktyce przyczynić się do większej skuteczności leczenia bólu. Cel pracy Celem badań było zbadanie skuteczności terapii skojarzonej: energoterapii połączonej z muzykoterapią. Materiał i metody Zbadano 104 osoby - 53 kobiety i 51 mężczyzn, cierpiących na dolegliwości bólowe kręgosłupa lędźwiowego poddanych terapii energotonowej. Ogół badanych podzielono na dwie grupy, z których jedna (badawcza) w trakcie zabiegu poddawana była muzykoterapii, druga (kontrolna) tylko zabiegom elektroterapii. Badania wykonano dwukrotnie: przed rozpoczęciem leczenia i bezpośrednio po jego zakończeniu. Zastosowano techniki psychometryczne: kwestionariusze SF-36 i Skalę Tampa uzupełnione o metryczkę. Wyniki Leczenie skutkowało poprawą samooceny zdrowia, zarówno w fizycznym, jak i psychicznym komponencie zdrowia w obydwu grupach. Zmiany średnich w grupie badawczej były większe niż w grupie kontrolnej. Nie odnotowano zmian poziomu kinezjofobii mierzonej Skalą Tampa.