Udórz jest wsią położoną w gm. Żarnowiec (pow. zawierciański, woj. śląskie), na wschodnim skraju południowej części Wyżyny Częstochow- skiej. We wsi znajduje się średniowieczne gro- dzisko, być może poprzedzone osadą otwartą (stan. 1, nr obszaru AZP 94-55/1; ryc. 1:1-3). Auto- rzy przeprowadzonych na nim w 1998 r. badań wykopaliskowych datują je w oparciu o materiał 3 ceramiczny na (VIII?) IX – połowę XIII w. , za- znaczając, że większość ułamków naczyń po- chodzi z X-XII w. (Muzolf, Broda, Gwóźdź 1998, 1, 6-7; por. też Broda 2005, 102, 106-107). Ze stanowiskiem tym wiążą się dwie ostrogi z zacze- pami haczykowato zagiętymi do wnętrza, które przedstawione są w niniejszym artykule. Pierwszą ostrogę znalazł podczas budowy sto- doły na podgrodziu (?) na północ od grodziska 3 miejscowy rolnik . Została ona wykuta z jednej sztabki żelaznej (ryc. 2:1). Ostroga ta ma kabłąk w kształcie bliskim rozwartej paraboli, nieco nie- symetryczny, z niewielkimi zaczepami zagiętymi do wnętrza, oraz wydatny, profilowany bodziec (ryc. 3:1, 4:1, 5:1). Ramiona kabłąka są w przekro- ju poprzecznym prawie trójkątne, a na odcinku przyzaczepowym zdobione ukośnymi żłobkami (słabo widoczny motyw jodełkowy). Jej bodziec składa się z wyraźnie zaznaczonej, prostokątnej w przekroju podstawy, wklęsłej szyjki zwieńczo- nej dwoma dookolnymi zgrubieniami i podłuż- nym, niemal elipsoidalnym w przekroju kolcem. KOMUNIKATY – ANNOUNCEMENTS Acta Militaria Mediaevalia XVI Kraków–Sanok–Wrocław 2020, 179-189. DOI: 10.48280/AMMXVI.2020.008. Michał Bugaj* Radosław Zdaniewicz** Radosław Liwoch*** Abstract: The paper deals two spurs with hook-shaped terminals bent inside, which are related to the early medieval stronghold in Udórz in the Częstochowa Upland. They were forged from iron into quite decorative shapes, and one of these was covered th with tin. It can be assumed that these artefacts are imports from behind the Carpathians and can be dated to about mid-8 – early th 9 centuries. Both spurs can be classified as Type III:2 Variant B in the typology proposed by Jan Żak. Keywords: Early Middle Ages, Slavic territory, Udórz, stronghold, hooked spurs. Received: 30.08.2020; Accepted: 23.09.2020; Revised: 18.10.2020. Citation: Bugaj M., Zdaniewicz R., Liwoch R. 2020. Ostrogi z doby plemiennej z Udorza. „Acta Militaria Mediaevalia” XVI, 179- . DOI: 10.48280/AMMXVI.2020.008. 189 OSTROGI Z DOBY PLEMIENNEJ Z UDORZA 1 * Narodowy Instytut Dziedzictwa w Warszawie, Polska; ORCID: 000-0001-6019-4001; e-mail: mbugaj@nid.pl. ** Górnośląska Pracowania Archeologiczna, Gliwice, Polska; ORCID: 0000-0001-5816-1075; e-mail: gparcheolog@gmail.com. *** Muzeum Archeologiczne w Krakowie, Polska; ORCID: 0000-0001-8135-318X; e-mail: radliw@interia.pl. 1 Niniejsze opracowanie jest wynikiem wspólnego projektu Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich, Muzeum Zagłębia w Będzinie i Muzeum Śląskiego w Katowicach zatytułowanego „Multidyscyplinarne badania ostróg z haczykowa- to zagiętymi do środka zaczepami z grodziska wczesnośredniowiecznego w Udorzu”. Autorzy serdecznie dziękują mgr Małgorzacie Momot oraz mgr. Jackowi Soidzie z Muzeum Śląskiego w Katowicach za wykonanie zdjęć makroskopowych i przeprowadzenie badań spektrograficznych obu zabytków urządzeniem Brucker Tracer 5i, a także mgr. Pawłowi Kobkowi za zdjęcia drugiej z ostróg. Źródło finansowania artykułu: Umowa o współpracy naukowo-badawczej pomiędzy Oddziałem Górno- śląskim SNAP, Muzeum Śląskim w Katowicach oraz Muzeum Zagłębia w Będzinie. 2 Na stanowisku znaleziono także fragmenty naczyń i neolityczne lub wczesnobrązowe wyroby krzemienne oraz późno- rzymskie ułamki ceramiki siwej kultury przeworskiej (Broda 2005, 107). 3 W trakcie badań powierzchniowych i nieinwazyjnych przeprowadzonych na grodzisku przez Oddział Górnośląski SNAP na zlecenie WKZ w Katowicach w listopadzie 2019 r. przekazał on zabytek Radosławowi Zdaniewiczowi.