681 TÜRKİYE’DE HÜKÛMET PROGRAMLARININ VE MİLLÎ EĞİTİM ŞÛRALARINDA ALINAN KARARLARIN İLKOKUL GÖRSEL SANATLAR DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMLARINA YANSIMASI: 1923-1950 * ARAŞTIRMA MAKALESİ Sevgi KAYALIOĞLU 1 , Osman ALTINTAŞ 2 * Bu çalışma, “Hükûmet Programlarının ve Millî Eğitim Şûralarında Alınan Kararların İlkokul Görsel Sanatlar Dersi Öğretim Programlarına Yansıması (1923-2016)” başlıklı doktora tezinden üretilmiştir. 1 Dr. Öğr. Üyesi., Aksaray Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü, Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı, sevgikayalioglu@hotmail.com, ORCID: 0000-0002-9169-230X. 2 Prof. Dr., Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi, Mimarlık Tasarım ve Güzel Sanatlar Fakültesi, Resim Bölümü, altintas.osm@gmail.com, ORCID: 0000-0002-0414-1084. Geliş Tarihi: 18.07.2019 Kabul Tarihi: 20.12.2019 Öz: Bu araştırmanın amacı 1923-1950 yılları arasında kurulan hükûmetlerin programları ve millî eğitim şûralarında alınan kararların ilkokul Görsel Sanatlar dersi öğretim programlarına hedef, içerik, öğrenme ve öğretme süreci ve değer- lendirme yaklaşımları açısından yansımalarının olup olmadığını tespit etmektir. Araştırma kapsamında 1924, 1926, 1936 ve 1948 İlkokul Programları; 1927 Köy Mektepleri Müfredat Programı; 1936 Köy Okulları Müfredat Programı Taslağı ve 1939 Köy İlkokul Programı Projesi ele alınmıştır. Tarihsel araştırma yöntemi kullanılarak yürütülen çalışmada veriler, doküman incelemesi yöntemi ile top- lanmış ve doküman analizi yoluyla incelenmiştir. Araştırmada 1924 Programı’n- da Resim dersinin Cumhuriyet esaslarını ve laikliği topluma aktarmada dolaylı bir rol üstlendiği; 1926-1936 arasında uygulanan programlarda, hükûmetlerin eğitim politikalarının dersin hedef ve içerik boyutlarına çeşitli açılardan yansı- dığı; özellikle Mayıs 1935’ten sonra Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) parti po- litikalarının, şûralarda alınan kararların ve dolayısıyla uygulanan öğretim prog- ramlarının üzerinde belirleyici bir faktör olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca CHP’nin kültür ve sanat politikalarından “devrim müzelerinin kurularak topluma inkılap ruhunun aşılanması” fkri, 1936 itibariyle ilkokul programlarında okul müzeleri- nin kurulması ve bu müzelerde “inkılap/devrim köşesi” adlı bir bölüme yer ve- rilmesi suretiyle örgün eğitimde uygulanabilir bir forma dönüştürülmüştür. Bu dönemin eğitim ve öğretim programlarının şekillendirilmesinde CHP’nin ulusal politikalarının daha etkili olmasının, karşısında herhangi bir muhalefet olmayan bu partinin politikalarının devlet politikası olarak benimsenmesinden ileri gel- diği ve bu durumun dönemin Türkiye’si için oldukça tabii olduğu söylenebilir. 1946 seçimleriyle başlayan çok partili yeni dönem ise ders öğretim programına yansımaları olan diğer siyasi gelişmelerdendir. Anahtar Kelimeler: Resim/Resim-Elişi/Resim-İş/Görsel Sanatlar Dersi, Hükûmet Programları, Millî Eğitim Şûra Kararları, Eğitim Programı, Öğretim Programı, Müfredat. MİLLÎ EĞİTİM ● Cilt: 50 ● Kış/2021 ● Sayı: 229, (681-705)