Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Kafkas University Journal of the Institute of Social Sciences Sonbahar Autumn 2018, Sayı Number 22, 645-672 DOI:10.9775/kausbed.2018.038 Gönderim Tarihi: 11.09.2018 Kabul Tarihi: 25.10.2018 TAPU SİCİL DEFTERLERİNE GÖRE ERZURUM VE CİVARI YERLEŞİM YERİ İSİMLERİ (Eylül 1849- Nisan 1929 Tarihleri Arası, Erzurum, Pasinler, Hınıs, Narman, Tercan Örneklerinde) The Names of the Settlements in the Erzurum Region according to the Land Registry Books. (Between September 1849 and April 1929, The Case of Erzurum, Pasinler, Hınıs, Narman, Tercan) Hasan AKDAĞ Dr. Öğr. Üyesi, Uşak Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi Geleneksel Elsanatları Bölümü hasan.akdag@usak.edu.tr ORCID ID: 0000-0002-0380-7550 Çalışmanın Türü: Araştırma Öz Bu çalışmada, tapu defterlerine göre Erzurum bölgesinde yer alan yerleşim yeri adları incelenmiştir. 1860 yılından 1925 yılına kadar tutulan çeşitli defterler taranarak tespitler yapılmıştır. Defterler bulundukları merkezlere göre o yöredeki köylerin ve mezraların, vergi tahsilâtı amacıyla yazılmalarından oluşmaktadır. Tespit edilen köy, mezra ve yayla isimleri kendi aralarında anlamları yönüyle tasnif edilmiştir. Bundan başka Türkçe olanları da ayrıca anlam ilişiği bakımından değerlendirildi. Başbakanlık Osmanlı Arşivindeki çeşitli defterlerde tesadüf edilen köy isimleri ayrıca belirtilmiştir. Bu çalışmanın, yer isimleri bağlamında bakıldığında bölgenin kültür ve demografik yapısına ilişkin birinci kaynak olarak, dikkate alınacağı ümit edilmektedir. Anahtar Kelimeler: Erzurum, Tapu, Köy, Mezra, Defter, Yer Adları Abstract In this study, the names of the settlements in the Erzurum region were examined according to the land registry books. Various books held from 1860 to 1925 were scanned to identify these names. These books were written for tax collection purpose in the villages and hamlets based on the centers they are located. The identified village, hamlet and plateau names have been classified according to their meanings. Furthermore, the Turkish ones were also evaluated in terms of semantic relations. The names of the villages that were found in various books of the Ottoman Archives of the Prime Minister’s Office were also indicated. We hope that this study will be regarded as a primary source of cultural and demographic structure of the region when viewed in the context of place names. Keywords: Erzurum, land registry, village, hamlet, books, place names. 1. GİRİŞ İnsanlar yaşadıkları çevreyi oluşturan varlıklara, yerlere çeşitli isimler vermişlerdir. Bunlar, o ismi kullananların dil ve ağız özelliklerine bağlı olarak değişik şekillerde söylenmiş; zaman içerisinde bir kısmı değişmiş ya da tümüyle ortadan kalkmış veya yerlerine yenilerikullanılır olmuştur. (Tunçel, 2000: 23-24 ).