PRZEGLĄD GEOGRAFICZNY 2010, 82, 3, s. 335–365 Delimitacja i charakterystyka gatunków i odmian krajobrazu naturalnego Pojezierza Chełmińsko-Dobrzyńskiego, Równiny Urszulewskiej oraz przyległych dolin Wisły i Drwęcy Delimitation and characteristics of natural landscape kinds and variations of the Chełmno-Dobrzyń Lakeland, Urszulewo Plain and neighbouring Vistula and Drwęca valleys WŁADYSŁAW NIEWIAROWSKI, RAFAŁ KOT Instytut Geografii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, 87-100 Toruń, ul. Gagarina 9; rafalkot@geo.uni.torun.pl Zarys treści. Na podstawie badań własnych, stosunkowo bogatych już materiałów kartogra- ficznych i literatury naukowej autorzy wyróżnili na podanym w tytule artykułu obszarze 17 ga- tunków krajobrazu naturalnego i 31 odmian krajobrazu, podając ich charakterystykę. Głównym kryterium wyróżniania gatunków krajobrazu była geneza rzeźby terenu podana poprzez jej przynależność do odpowiednich rodzajów krajobrazu naturalnego (glacjalny, wodnolodowcowy, eoliczny, dolin rzecznych i rynnowych oraz obniżeń), a także morfografia i hipsometria form rzeźby terenu (równiny płaskie, faliste, pagórki, wzgórza, wały, wysokie zbocza). Przy wyróż- nianiu zaś odmian krajobrazu naturalnego główną rolę odgrywała rzeźba terenu (określana jak w gatunkach krajobrazu), litologia warstw powierzchniowych oraz użytkowanie ziemi (la- sy, grunty orne, łąki i pastwiska). Odrębnie wyróżniono obszary miejskie i duże wyrobiska. Ustosunkowano się też do wyróżnień podobnych rangą do gatunków i odmian krajobrazu stoso- wanych przez innych autorów. Słowa kluczowe: typologia i ewolucja krajobrazu naturalnego, gatunki i odmiany krajobra- zu, mezoregiony fizycznogeograficzne. Wstęp „Krajobraz” jest pojęciem wieloznacznym, gdyż jest różnie definiowany w róż- nych dyscyplinach naukowych (na przykład w botanice, architekturze krajobra- zu), a są też różnice w jego pojmowaniu w zagranicznej literaturze geograficznej. W polskiej powojennej literaturze geograficznej najbardziej rozpowszechnione jest pojęcie krajobrazu naturalnego, określane w pracach J. Kondrackiego i jego A R T Y K U Ł Y http://rcin.org.pl