kebikeç / 50 • 2020 43 Marya’nın Şikâyeti: Taciz mi Mezhep Değiştirme mi? 18. Yüzyıl Ankarası’nda Katolik Ermeniler Başak TUĞ * 18. yüzyıl ortalarında Ankara kadı siciline kaydedilmiş olan “Katoliklik mez- hebine geçen Ermeni rahipler” ile ilgili bir seri belge, 17. yüzyılın başlarından itibaren Osmanlı topraklarında yaşayan Ermenilerin bir kısmının Katolik olması sürecine ışık tutmaktadır. Bu belgeler, mezhep değiştirmeye bağlı olarak meyda- na gelen çatışmaların Osmanlı yönetimini de dahil edecek şekilde yargı sistemine yansımasına işaret eder. İstanbul’daki Ermeni patrikhanesinin de dahliyle Anka- ra’da Ermeni kiliselerinde görev yapan Katolik Ermeni rahiplerin nizamı mese- lesi, Ermeni cemaati içinde Katolik mezhebine geçişler ve bunun cemaat içi yansımaları, mezhepler arası sınırların keskinleşmesi, Ermeni Patrikhanesi ile Osmanlı yönetimi arasında mezhep değiştirme konusunda yer yer ortaya çıkan işbirlikleri gibi konularda tarihçiye önemli ipuçları sunmaktadır. Bunun da öte- sinde, kaydedilen davalardan birinin cinsel taciz yoluyla mezhep değiştirmeyi içermesi sebebiyle, toplumsal cinsiyet ile mezhep değiştirme ya da çeşitli şiddet biçimleri arasındaki bağlantıyı da gözler önüne sermektedir. I. Marya’nın Şikâyeti, Garabet’in Hıyaneti Marya ve Garabet arasındaki dava, Ankara mutasarrıfı ve Ankara kalesi diz- darına İstanbul’daki Divan-ı Hümayun tarafından Garabet’in Ankara kalesinde kalebent edilmesini emreden bir hükmün 1743 senesi sonlarında (Zilkade1156) * İstanbul Bilgi Üniversitesi, Tarih Bölümü / ORCID: 0000-0003-0818-987/ basak.tug@bilgi.edu.tr Geliş tarihi: 2 Temmuz 2020 / Kabul tarihi: 5 Eylül 2020