Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 12/34, p. 411-421 DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.12596 ISSN: 1308-2140, ANKARA-TURKEY This article was checked by iThenticate. TUNCELİ İLİ ADLARININ KÖKEN, YAPI VE ANLAMLARI İbrahim TOSUN * -Ali KOÇ ** ÖZET İnsanoğlu var olduğundan beri önce kendini daha sonra da kendi gözüyle gördüklerini, bazı özelliklerini ön planda tutarak adlandırma yoluna gitmiş ve yaşamı kolaylaştırmaya çalışmıştır. İnsanın dil malzemesiyle oluşturduğu, doğadaki bütün canlı, cansız varlıkları ve kavramları karşılayan bu sözcükler ad olarak tanımlanmaktadır. Buna göre dil dizgeleri içinde öncelikle adların ortaya çıktığı söylenebilir. Günümüzde de konuşulan dillerin söz varlığının büyük bir bölümünü adlar oluşturmaktadır. Bugün evrende görülen ve algılanan her şeyin adını çalışma konusu yapan ad bilimi (onomastik), özellikle de kişi adları ve soyadları ile yer adları üzerine çalışmaktadır. Bu bilim dalının yer adlarını inceleyen kolu toponomi “yer adı bilimi” olarak adlandırılmaktadır. Tunceli’nin en eski yerleşim merkezleri Pertek, Hozat, Çemişgezek ve Mazgirt ilçeleridir. Yöre tarihte genellikle Dersim olarak bilinmektedir. Bugün Tunceli iline bağlı yer adlarının çoğu, cumhuriyetin kuruluşundan sonra Türkçeleştirme yönünde değiştirilmiştir. Buna rağmen yörede Türkçe olmayan yer adlarına da rastlanmaktadır. Yöredeki yer adlarının geneline bakıldığında bunların coğrafi özelliklerle ve doğa ile ilişkili oldukları görülmektedir. Genellikle yörede öne çıkan bir tabiat özelliği o yöredeki yerleşim yerinin adı olmuş ya da ad o özellikle ilişkilendirilmiştir. Ayrıca yöredeki yer adlarının hangi dile mensup olduklarına bakılarak yörede hangi etnik grupların yerleşmiş olduklarına dair veriler de elde edilebilmektedir. Alana katkı sunmak için tarafımızdan yapılan bu çalışmada, ilk çağlardan bugüne, Tunceli yöresine verilen adlar toponomik olarak köken, yapı ve anlam bakımından değerlendirilecektir. Anahtar Kelimeler: toponomi, köken, adlar, etnik yapı. * Yrd. Doç. Dr. Munzur Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü. El -mek: itosun62@hotmail.com ** Arş. Gör., Munzur Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, El -mek: alikocmardin@gmail.com