LEEM MET STRO EN LOOD MET MELKGOUD Lucien van Valen LEEM MET STRO EN LOOD MET MELKGOUD FRAGMENT VAN EEN MUURSCHILDERING Aan het begin van de 20e eeuw vond een deel van een muurschildering van Chinese origine zijn weg naar de collectie van de Vereniging van Vrienden der Aziatische Kunst. De oorspronkelijke plaats van herkomst weten we niet en de complete voorstelling waar het ooit deel van uitmaakte is ook nog steeds onbekend. We kunnen de weg die het fragment aflegde in omgekeerde volgorde traceren tot Parijs in de jaren twintig, maar eigenlijk blijft alles wat het daarvoor heeft meegemaakt een mysterie. Door te kijken naar de samenstelling van de materialen waaruit het fragment is opgebouwd zal ik in dit artikel proberen inzicht te geven in de manier waarop het vervaardigd is. Fysieke kenmerken Het is zonder meer duidelijk dat het nooit de bedoeling is geweest dat de schildering verplaatst zou worden. Hij is gemaakt als vastzittende schildering op een muur van een gebouw waarvan we de functie slechts kunnen raden. Het is op zichzelf geen complete, iconografisch herkenbare voorstelling en er valt dan ook uit dit relatief kleine fragment niet af te leiden of het voor een tempel, een graftombe of misschien zelfs ter verfraaiing van een woning werd gemaakt. Het fragment is al jaren in een houten kist ingelijst met aan de voorzijde glas zodat van de voorstelling zoveel mogelijk te zien is. Voor mijn onderzoek naar de materialen moest deze kist geopend worden. Het openmaken en vervolgens uit de kist halen van het fragment gebeurde onder de deskundige leiding van Isabelle Garachon, hoofdconservator voor keramiek en glas van het Rijksmuseum. Het was een spannende aangelegenheid, waarbij van te voren niet met zekerheid te zeggen was of het fragment in de loop der jaren zijn stevigheid en samenhang zou hebben behouden. Gelukkig bleek het fragment opgebouwd uit een goed bewaard gebleven constructie van ver- schillende lagen, waarover later meer. Na opening van de kist was het frag- ment voor het eerst in vele jaren in zijn volle glorie te zien. Deze gelegenheid is natuurlijk aangegrepen om een nieuwe serie foto’s te laten maken. Een klein stukje geschiedenis Enige informatie over de herkomst van het fragment is te vinden in een getypt document: ‘Geschiedenis der Vereniging van Vrienden der Aziatische Kunst te boek gesteld vanaf 5 oktober 1955’ door H.F.E. Visser. Visser was een van de oprichters van de vereniging in 1918 en hij schreef dit niet ‘uit ijdelheid’, zoals hij het zelf formuleert, maar om het tot stand komen van de WAK duidelijker en begrijpelijker te maken. Visser noemt in zijn verhaal het ‘...zware en zo fragiele fragment...’ zonder een verdere omschrijving te geven. Downloaded from Brill.com04/24/2020 03:52:55PM via free access