Paweł Duda Uniwersytet Śląski w Katowicach Wsparcie fnansowe Stolicy Apostolskiej dla planów militarnych polskich Wazów w latach 1621–1635 Usytuowanie Rzeczypospolitej Obojga Narodów w sąsiedztwie państw, w któ- rych dominowała religia i wyznania sprzeczne z katolicyzmem, sprawiło, że re- lacje państwa polsko-litewskiego z sąsiadami cieszyły się zrozumiałym zaintere- sowaniem Stolicy Apostolskiej. Kuria rzymska postrzegała Rzeczpospolitą jako przedmurze chrześcijaństwa 1 oraz wykonawcę swych planów politycznych, doty- czących obrony, jak również rozszerzenia katolicyzmu w tej części kontynentu. Zainteresowanie kolejnych papieży polską polityką zagraniczną w latach 1621– 1635 starali się wykorzystać Zygmunt III oraz Władysław IV, aktywnie zabiegając nad Tybrem o fundusze na potrzeby prowadzonych oraz planowanych wojen. Problem fnansowania przez papiestwo planów militarnych Zygmunta III i Władysława IV jest słabo znany w historiografi. Może to dziwić, bowiem dys- ponujemy bogatym materiałem źródłowym, przede wszystkim korespondencją wygenerowaną przez dyplomację papieską i zgromadzoną w Biblioteca Apo- stolica Vaticana w dziale Barberiniani Latini oraz w Archivio Segreto Vaticano w dziale Nunziatura di Polonia. Są to listy, jakie wymieniali Sekretarze Stanu – Lodovico Ludovisi i Francesco Barberini z nuncjuszami rezydującymi w Rze- czypospolitej – Cosmasem de Torresem, Giovannim Battistą Lancellottim oraz Honoratio Viscontim. Istotne znaczenie ma również korespondencja Sekretarzy Stanu z nuncjuszami rezydującymi na dworze cesarskim – przede wszystkim z Ciriacco Roccim. Wspomniane materiały źródłowe dotychczas nie posłużyły do stworzenia kompleksowego opracowania tego zagadnienia. Nie oznacza to bynajmniej, że zostało ono całkowicie pominięte. Istotne informacje na temat 1 Tak Rzeczpospolita została określona w instrukcji dla Cosmasa de Torresa; zob. Instrukcya dana Monsig. de Torres nuncyuszowi w Polsce przez kardynała Ludovisio synowca papieża Grzegorza XV dnia 30 maja 1621 roku. W: Relacye nuncjuszów apostolskich i innych osób o Polsce od roku 1548 do 1690. Wyd. E. Rykaczewski. T. 2. Berlin–Poznań 1864, s. 129. Szerzej na ten temat zob. J. T azbir: Polskie przedmurze chrześcijańskiej Europy. Mity a rzeczywistość historyczna. Warszawa 1987.