Przegląd Geografczny 2019, 91, 3, s. 349–364 htps://doi.org/10.7163/PrzG.2019.3.3 htps://www.igipz.pan.pl/przeglad-geografczny.html Wpływ zróżnicowania użytkowania krajobrazowego na cechy zgrupowań biegaczowatych (Coleoptera: Carabidae) obszarów rolnych Effects of the diversity of landscape use on the characteristics of farmland ground-beetle assemblages Jerzy Solon • Edyta Regulska Instytut Geografi I Przestrzennego Zagospodarowania im. S. Leszczyckiego PAN ul. Twarda 51/55, 00-818 Warszawa j.solon@twarda.pan.pl • eregulska@twarda.pan.pl Zarys treści. W artykule oszacowano w skali lokalnej wpływ zróżnicowania struktury krajobrazu na cechy zgru- powań chrząszczy biegaczowatych (Carabidae), jako grupy systematycznej niezwykle ważnej dla funkcjonowania ekosystemów rolnych. Stanowiska badawcze zlokalizowano w dwóch odmiennych układach pól (pola wielkoob- szarowe i kompleksy pól małe) w dwóch jednostkach regionalnych: Pojezierzu Litewskim i Pobrzeżu Koszaliń- skim. Administracyjnie analizowane obszary należą do gmin: Dubeninki w województwie warmińsko-mazurskim (miejscowości Rogajny i Łoje), Przerośl w województwo podlaskim (Rakówek) i Potęgowo (miejscowości Wieli- szewo, Malczkowo, Darżyno i Darżynko) w województwie pomorskim. Dane faunistyczne pochodzą z 12 transek- tów (po 6 na każdą jednostkę regionalną i po 3 na każdy typ pola). Zastosowano zestaw wskaźników struktury krajobrazu przystosowanych do lokalnej skali badania. Uzyskane wyniki wskazują na związki między strukturą krajobrazu, wyrażoną liczba płatów zbiorowisk roślinnych, różnorodnością roślinności w otoczeniu i obecnością drzew w krajobrazie a różnorodnością gatunkową i liczbą gatunków biegaczowatych. Nie stwierdzono bezpo- średniego wpływu typu gleb w obrębie badanego obszaru oraz w jego sąsiedztwie na różnorodność gatunkową biegaczowatych. Słowa kluczowe: wielkoobszarowa gospodarka rolna, uprawy tradycyjne, użytkowanie ziemi, Polska północna. Wstęp W ostatnich sześćdziesięciu latach nastąpiła znaczna intensyfkacja rolnictwa, a w kon- sekwencji dramatyczne zmniejszenie różnorodności krajobrazów wiejskich w Europie (Robinson i Sutherland, 2002). Pomimo intensywnie zachodzących zmian po wstąpieniu do Unii Europejskiej, Polska wciąż jeszcze różni się pod tym względem od Europy Zachod- niej. Wydajność pracy oraz komasacja gruntów ornych w krajowym rolnictwie są znacz- nie mniejsze niż w rozwiniętych gospodarczo państwach Unii (Kołodziejczak, 2016). W aspekcie czysto ekonomicznym może to być zjawisko niekorzystne, z drugiej zaś strony taka struktura użytkowania gruntów, obejmująca m.in. zróżnicowanie upraw, rozmiarów i kształtów pól oraz wzorca rozmieszczenia elementów (pół)naturalnych, ma pozytywny wpływ na zachowanie różnorodności biologicznej.