MOĞOLLARIN GİZLİ TARİHİ'NDEKİ TÜRKÇE  KELİMELER ÜZERİNE BİR DENEME  DR. TUNCER GÜLENSOY  Bilindiği gibi yazıb moğolcanın en eski örneği olan beş satırbk taş kita- beden 1  sonra, mongolistik yönünden en önemli eser, Türkiye'de "Moğolların  Gizli Tarihi" 2  adı ile tanınan eserdir. MGT., milâdi 1240 yılında yazdmış veya  yazıhşı tamamlanmış olmakla beraber, Moğollara ait en eski efsaneleri içine  almakta, Çinggis-Han'ın ceddi ile ilgili kısmen efsanevî bir şecereyi 3  de ihtiva  etmektedir. En eski moğolca eser 4  olması sebebiyle, Moğolların tarihi, sosyal  hayatı, askerlikle ilgili konuları, dinî inanışları v. b. gibi konularm ilk başvuru- lacak kaynağıdır. Tarihî araştırmaların yanında, moğolcanın es eski özellik- lerini 5  gösterdiğinden, mongolistler için vazgeçilmez bir kaynak olarak kalmak- tadır. MGT. üzerine Almanya'da, Fransa'da, Rusya'da, Amerika'da, Japon- ya'da v.b. yerlerde çeşitli yayınlar yapdmış, bu büyük eser E. H a e n i s c h 6 ,  1- 1219-1220 yıllarında Uygur harfleriyle taş üzerine yazılan ve Baykal gölü civarında bulun- muş olan beş satırbk moğolca yazıt, bu dilin en eski abidesi olarak kabul edilmektedir. Taşın  aslı halen Leningrad Asya Müzesi'nde olup, I.J. Schmidt, D.Banzarov ve I. Klyukin tarafından  tetkik edilmiştir. Bu devirde meydana gelmiş diğer eserler için bk.: B. Laufer,zyxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSR  Skizze der mon- golischen Literatür. KSz. VIII, 1907, s. 191-201 (bk. Temir, s. IX, not 4).  2- Manghol-un Niuça Tobça'an (Yuan-ch'ao Pi-Shi). Moğolların Gizli Tarihi. (Yazılışı:  1240), I, Tercüme.  Prof. E. Haenisch'in Almanca ve S. Kozin'in Rusça tercümesini Moğolca  aslı ile karşılaştırıp dilimize çeviren: Dr. Ahmet Temir. Ankara 1948, TTK Basımevi, 296 s.  3- bk. Tuncer Gülensoy, "Moğolların Gizli Tarihi'ne ve Altan Tobçi'ye göre Çinggis- Han'ın Şeceresi", A.Ü.D.T.C.F. Tarih Araştırmaları dergisi, C.V, sayı: 8-9, Ankara 1970, s.  189-191 ve 1 şecere cetveli.  4- a) Moğol devrine ait kaynaklar üzerine bilgi için bk. Temir, not l'de adı geçen eserin  girişi.  b) MGT. üzerine genel bilgi için bk. Temir, a.g.e., s. XIV - XXXIV ve  Moğolların Gizli Tarihi'nde Hal Ekleri ve Cümlede Kullanılış Şekilleri. Ankara 1971, Basılmamış  Doktora Tezimizin Giriş bölümü.  5- Türkçe ile Moğolcanın ilgisi üzerine bk.: Ahmet Temir, "Türkçe ile Moğolca Arasındaki  İlgiler", A.Ü. Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, C. XIII, sayı-1-2 (Mart-Haziran 1955),  s.1-25.  6- a) Vntersuchungen über das Yüan-ch'ao pi-shi. Die geheime geschichte der Mongolen.  Leipzig 1931.