Araştırma Makalesi/Original Article © 2021 nesnedergisi. Bu makale Creative Commons Attribution (CC BY-NC-ND) 4.0 lisansı ile yayımlanmaktadır. Geştalt Kuramının Problem Çözme Üzerine Çalışmaları ve Günümüzün Geştaltı Esra Mungan 1 Mungan, E. (2021). Geştalt kuramının problem çözme üzerine çalışmaları ve günümüzün Geştaltı. Nesne, 9(20), 354-378. DOI: 10.7816/nesne-09-20-09 Anahtar kelimeler Gestalt kuramı, ‘üretken düşünme’, problem çözme Keywords Gestalt theory, productive thinking, problem solving, Öz Bu makalede Geştalt kuramının “üretken düşünme” diye ifade ettiği problem çözme alanındaki çığır açan iki ana çalışmasına yer verilecektir. Bunlardan biri, Köhler’in, şempanzelerin hedefli araç kullanımını ve engellerle ne şekilde başa çıktıklarını incelediği çalışmalar, diğeri ise Duncker’ın sesli düşünme tekniğini kullanarak yürüttüğü problem çözme çalışmalarıdır. Hem Köhler’de hem Duncker’da üretken düşünme, yeniden şekillendirme davranışıyla ilişkilendirilir. Örneğin, bir ağacın uzun, ince bir dalının oradan koparılarak bir sopaya dönüştürülebilmesi veya içinde farklı nesnelerin konduğu bir kibrit kutusunun içinin boşaltılarak muhafaza eden bir nesneden, bir mum için zemin olacak bir nesneye dönüştürülmesi işlevlendirilmesi bu tarz bir yeniden şekillendirmedir. Son bölümde ise günümüz çalışmaların Geştalt kuramıyla olası ilişkisine değinilecektir. Sonuç olarak, aynen bellekte olduğu gibi üretken düşünmede de Geştalt kuramının iki ana önermesi, şekil -zemin ayrışması ve şekillerde gruplamanın çok kritik rol oynadığı görülecektir. Böylelikle iki temel önerme yoluyla, hem algı, hem bellek, hem düşünme işleyişini açıklamayı hedefleyen ve ilginç açılımlar getiren bir kuram söz konusudur. Bildiğimiz kadarıyla böylesi geniş açıklayıcı gücü olan herhangi bir kuram henüz bilişsel psikolojinin içinde mevcut değil. Bu da, Geştalt kuramını bir bütün olarak dikkate almak için önemli bir neden daha sayılır. Gestalt Research on Problem Solving and Today’s Gestalt Abstract This article will focus on two pioneering scientific work on problem solving, or per Gestalt theory, “productive thinking”. One of them is Köhler’s research on goal-directed tool use and overcoming obstacles in chimpanzees, the other one is Duncker’s studies on problem solving using a “think aloud” technique. In both Köhler’s and Duncker’s work, productive thinking is linked to a restructuring behavior. For example, tearing off a thin and long branch from a tree to serve as a stick or removing the various objects in a matchbox to transform it from a container to a platform on which to mount a candle are examples of such restructuring. In the final section, I will look at how today’s research trends might and should connect to Gestalt theory. In conclusion, just as in memory, the two main proposals of Gestalt theory, i.e., figure-ground separation and grouping in figures play a critical role also in thinking. Thus, Gestalt theory seems to be able to come up with a common way of understanding perception, memory, as well as thinking. To our knowledge there is no other single theory within cognitive psychology that has such broad an explanatory power. This in itself is one more reason why Gestalt theory in large deserves crucial attention. Makale Bilgisi Geliş tarihi: 22 Kasım 2020 Düzeltme tarihi: 4 Mayıs 2021 Kabul tarihi: 12 Mayıs 2021 Yazar Notu: Değerli geribildirimleri için Emeritus Prof. Dr. Reşit Canbeyli’ye, ve Prof. Dr. Hıdır İlyas Göz’e, Geştalt kuramı konusundaki değerli kaynak yönlendirmeleri ve teşvik ediciliği için ise Emeritus Prof. Dr. Riccardo Luccio’ya ve Dr. Lydia Maniatis’e içten teşekkürlerimi iletmek istiyorum. DOI: 10.7816/nesne-09-20-09 1 Dr. Öğr. Üyesi, Boğaziçi Üniversitesi, Psikoloji Bölüm, esra.mungan(at)boun.edu.tr, ORCID: 0000-0002-0435-6931