128 129 Stanowiska archeologiczne z epoki brązu/wczesnej epoki żelaza (kolor zielony) oraz źródła słone (czerwone kropki) przy ujściu Tyrawki do Sanu na tle mapy z końca XVIII wieku Archeologické náleziská z doby bronzovej/ranej doby železnej (zelenou farbou) a žriedla soli (červené bodky) pri ústí Tyrawky do Sanu na pozadí s mapou z konca 18. st. Archaeological sites from the Bronze Age/Early Iron Age (green colour) and salt springs (red dots) at the mouth of the Tyrawka to the San River in a view of a map from the late 18 th century S tan badań nad solowarstwem pradziejowym w Europie charakteryzuje się zróżnico- wanym stopniem zaawansowania. Obok obszarów dobrze zbadanych występują też ta- kie, gdzie problematyka ta znajduje się dopiero we wczesnej fazie rozpoznania. Jednym z takich terenów jest zachodnia część wschodnich Karpat, a dokładnie wschodnich Beskidów. W tym kontekście niezwykle interesująco jawią się poczynione w ostatnich latach odkrycia archeologiczne w Tyrawie Solnej, pow. sanocki. Miejscowość ta jest usytuowana w dolnym biegu niewielkiej rzeczki Tyrawki, będącej prawym dopływem Sanu. W obrębie Tyrawy Sol- nej, jak i pobliskiej Siemuszowej, zarejestrowano w sumie 13 źródeł słonych. Wszystkie one zlokalizowane są po lewej stronie biegu rzeki. Nie dziwi więc, iż ta część Beskidów nosi na- zwę Gór Słonnych. Pierwsze naukowe badania źródeł słonych przeprowadził w 1918 roku Antoni To- karski, który po pobraniu próbek wody z jednego ze źródeł dokonał ich analizy we Lwowie i stwierdził zasolenie na poziomie około 11%. Niedługo póź- niej miały również miejsce pierwsze odkrycia archeologiczne w Tyrawie Solnej. W trakcie prac nad budową kopalni ropy naf- towej natrafiono na skarb brązowych naramienników. Znaj- duje się on obecnie w Państwowym Muzeum Archeologicz- nym w Warszawie. Kolejne, tym razem już planowane badania archeolo- giczne, przeprowadzono w latach 50. XX wieku. Wiązały się one z odkryciem grodziska usytuowanego na wyniesieniu, w miejscu ujścia Tyrawki do Sanu. Miejsce to nosi lokalną nazwę Diablej Góry. Chronologię umocnionego założenia określo- no jako wczesnośredniowieczną – aczkolwiek na podstawie nikłych przesłanek. Niestety, obecnie w terenie brak widocz- nych wałów ziemnych lub fos. Po długiej przerwie badania archeologiczne w Tyrawie i okolicy wznowił Antoni Jodłowski z Muzeum Żup Krakow- Maciej Dębiec Thomas Saile Pradziejowe solowarstwo w dolinie rzeki Tyrawki w Górach Sonnych GÓRY SONNE – pasmo górskie należące do Gór Sanocko-Turczańskich, w Karpatach Wschodnich. DIABLA GÓRA – lokalne wyniesienie w Tyrawie Solnej, pow. sanocki, w miejscu ujścia rzeczki Tyrawki do Sanu. WCZESNE REDNIOWIECZE – okres średniowiecza trwający w Europie od końca V do połowy (lub końca) XI wieku. Na ziemiach polskich epoka ta datowana jest od V/VI do poł. XIII w. TOKARSKI ANTONI – polski profesor nauk geologicznych. Dr Maciej Dębiec Instytut Archeologii Uniwersytet Rzeszowski ul. Moniuszki 10 35-015 Rzeszów debiecmaciej@gmail.com Universität Regensburg Lehrstuhl für Vor- und Frühgeschichte Universitätsstraße 31 D-93053 Regensburg Prof. Dr Thomas Saile Universität Regensburg Lehrstuhl für Vor- und Frühgeschichte Universitätsstraße 31 D-93053 Regensburg thomas.saile@geschichte. uni-regensburg.de