KAH iN kölesinin kehanet bir yi- kendisine sonradan farkedince bundan derin bir üzüntü duy- (Buhar!. 26) . Hz. Ömer. hilafetinin son valisine bir bü- yücülük ve kahinlik (Muhammed Haml- dullah, s. 509-51 O). Kitap ve Sünnet'te büyü, nesne ve addetme gibi fal ve ba- da kehanetin her çe- kabul edilerek Buna kahinlik tamamen ortadan bu Ca- hiliye zaman zaman toplumun kesimlerinde ilgi Gü- nümüzde kahiniere sade- ce halkla bir bile kahinlerle ilgilenmesi ve bunlara itibar etmesi. dün- yada kehanetin bazan dini bir görünüm konunun ciddiyetini gibi dini n asli hüviyetini h ura- fe ve koruma nü de : el-isfahani. el-Müfredat, "khn" md.; nü'I-Eslr. en-f'lihaye, "khn " md .; Usanü'l-'Arab, "khn" md. ; Flrüzabadl, "khn" md.; Müsned,ll, 408, 429, 476 ; lll, 14, 443; IV, 118; V, 447-448; Buharl, "Bed'ü'l- bal[5", 6; "Tefslr", 15/1 ,34/1,72/1, 46, 57, "Edeb", 117, 26; Müslim . "Selam", 122-123, 125, lat", 149; Ebu Davüd. Mace. "Mu- [5addime". 13; "Taharet ", 133; Tirmizi, "Tefslr", 72/2, "Taharet". 1 02 ; Cahiz. KW'i.bü '1-fjayevan, IV, 370; Mes'üdl, Mürücü'?-?eheb (Abdülha- mld), ll, 172-193; Hattabl, Me'alimü's-Sünen Abdüsselam Muhammed), Bey- rut 1411/1991, IV, 212; Maverdi. A'lamü'n-nü- büvve, 1319, s. 103-107; Beyhakl. De- la'ilü'n-nübüvve Abdülmu'tl Kal'ad), Bey- rut 1405/1985, ll, 237; Fahreddin er-Razi. fi'l-ffur'ani'I-Kerfm M. Se ilm). Kahire 1985, s. 61-67; a.mlf .. '1-mektüm {f esrari'n-nücüm, Süleyma- niye Ktp., Damad nr. 845, vr. 5•·b; Hacer ei-Askalanl. ve'l-kehane ve'[. Abdullah ei-Haccac), Kahire, ts. (Mektebetü 't-türasi'l-islaml), s. 31-37; Hal- dün. I, 411-413; 364-365; ll, 1524-1525; Beyazizade Ahmed Efendi, lü'l-münf{e li'l-imam Ebf fjanf{e, 1416/ 1996, s. 86; Fahd, La divination arabe, Strasbourg 1966, s. 92-106; a.mlf., "Kahin", EJ2 ( ing .), IV, 421 ; Cevad Ali. Bey- rut 1980, VI, 705-706, 756; Muhammed Haml- dullah . 's-siyasiyye, Beyrut 1403/ 1983, s. 509-51 O; Ömer Süleyman Arnman 1997, s. 287- 288; Abdülmün ' im Seyyid Necm, "el-Kehane ve'l-kühhan", fjavliyyetü Külliyeti XII, Kahire 1996, s. 11-20; A. Fischer. "Kahin", iA,VI,71-73 . G.:l 1 . . !JI!Illij LYAS ÇELEBI 172 KAHiR-BiLLAH ( y'>IQJI) Ebu Mansur Muhammed el-Kahir-Billah b. Ahmed Billah L b. Talha el-Muvaffak- Billah (ö. 339/950) Abbasl halifesi (929, 932-934). _j 287'de (900) Annesi Serberi bir dl.riyedir. Muktedir - Bil- yerine emlrü'l-ümera el-Muzaffer 15 Muhar- rem 31 7 (28 929) tarihinde halife ilan edildi; bundan önceki döne- mi bilgi yoktur. Vezir Mukle, valilere Ebu Mansur Muhammed'in Ka- hir- Billah hilafet ge- bildirdiyse de (Kitabü 'l-'Uyün, IV/1. s. 245) Kad1lkudat Ebu ömer, onun halife dair yarak (ibnü'l- Cevzl, VI, 69). hal' edilmesi darül- hilafe toplanan askerler cü!Qs (hakku'l-bey'a) ve bir isteyerek ayaklan lar. mak için gönderilen Na- zuk öldürüldü. zapteden askerlerin elinden Ebü'l-Heyca Abdullah b. Hamdan sayesinde kurtulan Kahir-Billah iki gün iktidarda kalabildL Yeniden halife olan Muktedir-Billah. hal'inde Kahir- herhangi bir rolünün kanaat getirerek kendisine emanname verdi ve süresince her türlü ihti- onu gözetim tuttu. Muktedir- aleyhine ka- rarlardan olan Munis el-Muzaffer ele geçirip halifeyi öldürttü . Mu- n is, Muktedir'in Ebü'l-Abbas Ah- med 'e biat etmeyi Ancak beraber hareket Ebu Ya'kub b. en-Nevbahtl'nin. seçilecek hali- fenin tesiri kalmaya- cak bir kimse daha uygun ola- söylemesi üzerine Kahir-Billah ikin- ci defa halife ilan edildi (27 3201 31 Ekim 932) Kahir-Billah Mukle'yi ve- zir. Ali b. hacib olarak tayin etti. annesi olmak üzere eski halifenin müsadere edildi ve gözetim al- Vezir Mukle tayinlerde etkin rol oy- nayarak rakiplerini ve birçok ünlü ailenin el koydu. Bu arada Ebu Abdullah el-Berldl, Kah ir- Billah'tan destekle büyük bir servete sahip ol- du. Muktedir-Billah tan Harun b. Garlb'e dat'a girme izni veren Kah ir- Billah, Mu- hammed b. Yakut'un da Bu durum Munis el-Muzaffer. Mu kle, Hacib Yelbak ve Ali b. Ye l- yol Ali b. Yelbak, halifenin nöbetçi dikerek girip kontrol ve hiz- metçilerin kesti. Bundan ha- berdar olan Kahir-Billah, Muhammed b. Yakut'un da harekete geçerek Munis el-Muzaffer. Hacib Yelbak ve Ali'yi tutukiatarak evlerini mühürletti; bunlara olanlarla Mukle'nin ev- leri verildi. Muk- le'nin yerine Ebu Ca'fer Muhammed b. vezir. Sellame et-Tolunl hacib ve Ebü'l-Abbas Ahmed b. Hakan tayin edildi. Tutuklanan MQnis el- Muzaffer'in ve destekle- yen ordunun birlikleri Munis'in ser- best Kah ir- Billah Munis, Hacib Yelbak ve Ali b. öldürterek dat caddererinde halka ettirdi. Tu- tuklanan Ebu Ahmed b. Müktefi- Billah da bir mahzende ölüme terkedildi Miskeveyh, I, 266). Bütün aramalara ele geçirile- meyen Mukle, Saciyye ve Huceriyye denilen gulamlarla halifeyi hal' etmeye karar verdi. Saciyye ve Huce- riyye darülhilafeyi haber kaçmaya eden Ka- hir- Billah yakalanarak hapsedildi (6 Ce- maziyelevvel 322124 Nisan 934) . Yerine halife ilan edilen Razi- Billah emriyle gözlerine mil çekildi. Kah ir- göz- lerine mil çekilen ilk halife ve taht- tan çekilmeyi kabul için böyle bir muamele ile kaydedilmek- tedir (Mes'Qdl, Tenbih, s. 388; ibnü'I-Cev- zl, 265). Kahir- Billah, 3 Cemaziyelewel 339'da (18 Ekim 950) vefat edinceye ka- dar hapiste ve ölümünde darülhi- lafede defnedildi. halifelere cüretkar ta- bu dönemde Ab- bas! Devleti, Horasan ve Fars böl- gesi olmak üzere eyaletlerde haki- miyetini Büveyhller gibi mahalli hanedanlar muhtariyet ca ile Hanbelller zaman zaman oluyordu. Ka- hir- Billah sert politikalarla sindir- me yolunu tuttu. Munis el-Muzaffer'den