12/10/2020 Ekonomia polityczna reform i liberalizacji w Indiach – USA-UE usa-ue.pl/teksty-i-komentarze/teksty/ekonomia-polityczna-reform-i-liberalizacji-w-indiach/ 1/13 W Ekonomia polityczna reform i liberalizacji w Indiach ROSHNI SENGUPTA ROSHNI SENGUPTA Dr, wykłada na Uniwersytecie Jagiellońskim przedmioty dotyczące polityki, gospodarki i mass-mediów w Indiach. niniejszym eseju prześledzę proces reform gospodarczych, które doprowadziły do boomu w sektorze korporacji w Indiach, do konkurencyjności i wzrostu gospodarki kraju po roku 1991. Przyjmę ujęcie typowe dla ekonomii politycznej i scharakteryzuję debatę polityczną wokół poszczególnych decyzji, podejmowanych w kierunku liberalizacji indyjskiej gospodarki. Obserwacja procesu, który dla Indii oznaczał przejście od industrializacji zastępującej import do wzrostu opartego na handlu, pozwala poczynić wartościowe spostrzeżenia, dotyczące zmiany gospodarczej. Wysokie cła, zawyżone kursy walut, kontrola importu, oraz licencjonowanie produkcji przemysłowej od 1947 r. dominowały w gospodarce Indii, programowo zastępującej import uprzemysłowieniem. Z kilku względów przeważało w kraju sceptyczne nastawienie wobec przyszłości reform ekonomicznych i urynkowienia. Reformy w handlu i inwestycjach z 1991 r. zostały zapoczątkowane w warunkach wyraźnego rozwoju demokracji, gdy Partia Kongresowa (Indyjski Kongres Narodowy, IKN) przewodziła niepewnej większości parlamentarnej. Drugim czynnikiem były rozmiary indyjskiej gospodarki. One pozwoliły rządom na długotrwałe realizowanie polityki zastępowania importu industrializacją (Haggard 1990: 26-30). Demokracja indyjska i wielkość kraju stanowią o tym, że Indie są szczególnie ciekawym przypadkiem zmiany gospodarczej. Wydaje się, że dla krajów demokratycznych szybkie przejście do polityki zorientowanej na wolny handel nie jest łatwe. Takie dążenia często stanowią zagrożenie dla interesów małych, ale wpływowych grup, takich jak politycy czy biurokraci, żyjący z kontroli. Nie sprzyjają zmianom potentaci przemysłowi, przyzwyczajeni do wygód zamkniętego rynku krajowego, dobrze prosperujący na państwowych subsydiach rolnicy oraz pracownicy nierentownych przedsiębiorstw. Reżimy autorytarne, takie jak Taiwan czy Korea Południowa, z powodzeniem wprowadziły zmiany gospodarcze, przeorganizowując siłę roboczą i przedsiębiorstwa tak, by sprostały wymogom gospodarki opartej na swobodnej wymianie. Te kraje wspierały kredytami eksport, podwyższyły podatki, zdyscyplinowały