6 CZAS KULTURY 3/2017 (194) B estsellerem stała się ostatnimi czasy książka niemieckiego leśnika, Petera Wohllebena, Sekretne życie drzew 1 . Wydaje się, że to prawdziwy znak czasów. Z jednej strony nieustannie jesteśmy bombardowani kolejnymi wiadomościami o dramatycznych przykładach insty- tucjonalnego niszczenia przyrody („lex Szyszko”, wycinka Puszczy Białowieskiej, losy przydrożnych drzew), z drugiej – jak grzyby po deszczu pojawiają się akcje pokazujące potrzebę intensyfikacji kontaktu z roślinami, zwłaszcza w miastach (tak chyba należy traktować dziesiątki inicjatyw związanych z ogrod- nictwem miejskim oraz oddźwięk, jaki wywołuje niemal każda decyzja o wycięciu drzew w mieście). Propozycja Wohllebena trafiła więc na podatny grunt i na właściwy czas. Dla wielu czytelników stała się doświadczeniem wykraczającym poza lekturę kolejnej interesującej książki; wiele osób z wypie- kami na twarzy relacjonowało wrażenia z czytania, które rzadko pozostawiało kogoś obojętnym. Za to z pewnością należy się Wohllebenowi wdzięczność – poszerzył wrażliwość na świat, który milcząco towarzyszy nam w codziennych zmaganiach z rze- czywistością, a któremu rzadko poświęcamy więcej uwagi niż przelotne muśnięcie roztargnionym wzro- kiem w drodze na przystanek tramwaju lub w trasie przemierzanej samochodem. Dzięki tej książce tysiące czytelników uświado- miły sobie, że o świecie drzew (i roślin) właściwie nie wiedzą nic; że jest to wiedza, którą warto zgłębiać, i że można to czynić językiem bliskim codziennemu doświadczeniu. Rzesze ludzi dyskutują o inteligencji roślin, o formach ich komunikacji, o najnowszych badaniach wskazujących, że mikoryza może sta- nowić rodzaj leśnego „internetu” (co doczekało się 1 P. Wohlleben, Sekretne życie drzew. Zdumiewające fakty ze świata drzew, przekł. E. Kochanowska, Kraków 2016. LAS – WSPÓLNOTA SYMPOIETYCZNA? Anna Nacher