kebikeç / 51 • 2021 77 Minhuların Osmanlı Elyazmalarındaki Rolü: Lâmiî Çelebi Evliyâ Tabakâtı Tercümesini Neden “Dipnot”landırdı? Mustafa Altuğ YAYLA * Günümüzde makalelere, kitaplara ya da daha genel bir ifadeyle metinlere ne- den dipnotlar eklenir? Okuyuculara verilmek istenen mesajı daha “kontrollü” bir şekilde ulaştırmak için mi? Yoksa metinlerde öne sürülen argümanı daha “tutarlı” bir halde sunmak için mi? Sorumuzu daha farklı bir şekilde soracak olursak, metinlere dipnotlar ekleyerek aslında neyi amaçlamaktayız? Amacımız daha “inandırıcı” mı olmaktır? Yahut okuyuculara “yardımcı” mı olmaktır? Kuşkusuz günümüzde metinlerde dipnot bulunmasını tek bir nedene/amaca indirgemek neredeyse imkansızdır. Daha doğru bir ifadeyle metin ortaya koyan herkesin içinde bulunduğu bağlama göre birbirinden farklı motivasyonları oldu- ğunu ve bununla paralel olarak eklenen dipnotların da bu bağlamlara göre deği- şen rollere sahip olduğunu iddia edebiliriz. Gelgelelim dipnotların ya da dipnot benzeri unsurların kullanıldığı tek dö- nem günümüz dünyası değildi. Tarihte hem Avrupa’da hem de İslam dünyasın- da (ve diğer kültürlerde de) üretilen metinlere dipnotların eklendiği zamanlar olmuştu. Örneğin, matbaanın Avrupa’da yayılması ile matbu metinlerde dipnot kullanımının arttığı 1 ve bunun da 18. yüzyılda daha da yaygınlaştığı açıktır. 2 Ben- * Hamburg Üniversitesi, Türkoloji Bölümü / altugyayla@gmail.com / ORCID: 0000-0003-4793-2385. Geliş tarihi: 26 Kasım 2020 / Kabul tarihi: 29 Ocak 2021. Bu makale Hamburg Üniversitesi Türkoloji bölümünde Lâmiî Çelebi’nin Nefehâtü’l-üns ter- cümesi ve onun nüshaları üzerine hazırladığım ve Center for the Study of Manuscript Cultu- res (CSMC), Hamburg tarafından desteklenen doktora tezime dayanmaktadır. 1 Chuck Zerby, The Devil’s Details: A History of Footnotes (New York: Touchstone, 2003), 1-89. 2 Anthony Grafton, The Footnote: A Curious History (Cambridge, MA: Harvard University Press, 1997), 223-237.