“BİR BAŞKADIR” DİZİSİNDE SEKÜLER BİREYİN TEMSİLİ Ferhat KAÇAR 1 GİRİŞ Günümüzün dizi ve sinema filmlerinin, modern yaşamın birer yansıtıcısı ve taşıyıcısı haline geldiği aşikârdır. Birçok sinema filmi ve dizi film seküler yaşamın kültürel dokusunu sevimli hale getirmeye çalışırken, seküler ikonları ve popüler tüketimi de yaygınlaştırmaktadır. Bu anlamda Bir Başkadır dizisinin, TV’de yayınlanan dizilerden farklı bir yerde durduğu söylenebilir. Bu dizi, diğer popüler dizilerden farklı olarak geleneksel yaşam ve inanç kalıplarıyla seküler yaşamın kalıplarını bir araya getirerek, bu kalıplardaki zıtlıklar ve çelişkileri sorgulama imkânı sunmaktadır. Bu çalışmada dizinin analizi yapılırken, seküler kavramıyla ilgili öznel yargılardan kaçınılmış, seküler ve deseküler kavramların karşıtlığından hareketle seküler insanın birçok yönde, yaşamla olan ilişkisi betimlenmiştir. Seküler bireyin, modern yaşamla olan ilişkisinin tarihsel, kültürel, geleneksel, inanç gibi değerlerin analizi yapılmıştır. Son zamanlarda toplumunda dile getirdiği ve yakındığı bazı durumlar, toplumun sekülerleştiğini göstermektedir. ‚Kültürümüzden uzaklaşıyoruz, değerlerimizi kaybediyoruz, anlaşılamayan çocuklarımız, selam vermeyen komşularımız var” gibi temel olguların varlığı, sıkça dile getirilmektedir. Menfaate dayalı beklentilerin artması, tüketimin hedonist düzeyde yaygınlaşması, çekirdek aile yapısındaki değişimler, flört ya da kısa süreli evlilikler, cinsel arkadaşlıklar, geleneklerden uzaklaşma ve bireysel yaşamın yaygınlaşması gibi daha burada sayılamayan birçok sözlü ve yazılı şikâyetler, rahatsız edici boyutlara ulaşmış durumdadır. Bütün bu bireysel ve toplumsal değişimler toplumun sekülerleşmeye doğru evrildiğinin sonucunu verir. “Bir Başkadır” dizisinde seküler bireyi belirleyen ayırıcı tarafların en önemlisi, mekândır. Yüksek ve lüks rezidanslarla özdeşleşen mekânlar, seküler yaşamın da birer temsili haline gelmiştir. Dizide mekân değiştikçe, insanların seküler boyutlarının da değiştiğini, karakter ve mekânın diyalektiğiyle verilmiştir. Sekülerlik, modern kentler, yüksek ve lüks binalarla özdeşleşirken; desekülerlikte kırsal mahalleler, taşra, köy ve kasabalarla özdeşleşmektedir. Seküler mekânların bireyi özgürleştiren boyutuna dikkat çekilirken, deseküler mekanlarda yaşayan bireylerin, toplumsal baskısı vurgulanmıştır. Şerif Mardin, sekülerleşmeyi bireyin cemaat baskısından kurtulması olarak görür. Bir Başkadır dizisinde mahalle baskısı, toplum baskısı, geleneksel baskıların, bireylerin özgürlüğüne ket vururken, kentte bu baskılardan kurtulan bireyin özgürleştiğine dikkat çekilmiştir; ancak bu özgürleşme sorunludur. “Bir Başkadır” dizisinden hareketle bu çalışmada, seküler insanın Türkiye toplumuyla olan birey ve mekân ilişkisi, değişen aile algısı, kutsal ikonların yerine popüler seküler ikonların geçtiğine dikkat çekilmiştir. Ayrıca çalışmada seküler, sekülerlik, sekülerleşme gibi kavramların siyasal alanın dışında birey ve toplum düzeyinde tanımlamalarına yer verilmiş ve Bir Başkadır dizisindeki sekülerleşen karakterlerin, birey ve toplum açısından analizi yapılmıştır. 1 Öğr. Gör., Harran Üniversitesi, Doktora Öğrencisi, Atatürk Üniversitesi, İletişim: kacarferhat@harran.edu.tr